Đầu tháng 8/2011, tại khu vực suối Bời Lời ( thuộc xã Hưng Thuận, Trảng Bàng, Tây Ninh), người dân đã phát hiện và bắt được một con cá sấu nặng gần 80kg.

Con cá sấu bắt được trên bờ suối Bời Lời (Ảnh: Tây Ninh online)

Người bắt được con cá sấu “khủng” này là anh Phạm Minh Hiền (27 tuổi) ở xã Đôn Thuận. Anh cho biết, chiều ngày 5/8, chị ruột của anh là Phạm Thị Bích Hạnh xách cần câu ra suối Bời Lời câu cá. Khi đến bên bờ suối, chị Hạnh phát hiện một con cá sấu to tướng nằm trong lùm cây ngay trên bờ suối. Hốt hoảng, chị điện thoại báo cho anh Hiền biết. Sau đó, anh Hiền cùng người em rể đã mang máy chích điện đến hợp sức bắt cá sấu. Sau khi “gây mê” cá sấu bằng máy chích điện, các anh cẩn thận trói cá sấu lại và khiêng về nhà.

Theo nhận định của một số người, đây có thể là con cá sấu sổng chuồng từ một trang trại nuôi cá sấu ở gần suối Bời Lời, xã Hưng Thuận và trang trại này chỉ cách chỗ bắt được cá sấu chừng hơn một trăm mét. Vào năm 2009, tại Cần Thơ người dân cũng bắt được cá sấu sổng chuồng nặng khoảng 100kg. Con cá sấu sổng chuồng được xác định của một hộ dân nuôi (gần Kênh Xẻo Gia, khu vực 1).

Cá trắm đen siêu khủng nặng 56kg

Trước đó, vào ngày 19/05/2011, một nhóm thợ câu bắt ở Hồ Min thuộc xã Vĩnh Ngọc, huyện Đông Anh, Hà Nội cũng bắt được con cá trắm đen “siêu khủng” nặng 56kg.

Ông Bái cùng con cá trắm đen câu được trong đêm (Ảnh: Nhà báo và Công luận)

Mất gần 4 giờ nhử cho con cá kiệt sức, nhóm thợ mới đưa được con cá trắm đen này lên bờ. Con cá trắm đen này dài 1,3m, vòng bụng 85cm, đuôi rộng 42cm, mỗi chiếc vây rộng 7cm. Riêng buồng trứng của con cá này nặng tới 9kg.

Đây là con cá trắm đen lớn nhất từ trước tới nay được phát hiện ở Hà Nội. Năm 2009, ở hồ Tây cũng bắt được một con cá trắm đen nhưng chỉ nặng 37,5kg.

Ngư dân Thanh Hóa bắt được ‘cá lạ’ khổng lồ

Cuối tháng 7/2011, người dân ở Thanh Hóa cũng xôn xao về một loài cá lạ mà ngư dân ở đây bắt được. Con “cá lạ” này dài gần 4m tại khu vực vịnh Nghi Sơn, Tĩnh Gia, Thanh Hoá.

Cận cảnh chú cá hố rồng khổng lồ. (Ảnh: VTC News)

Khi vớt lên, con cá đã bị thương phần đầu nên rất yếu và đã chết ngay sau đó. Cá có trọng lượng gần 30kg, phần thân to nhất rộng 0,4m. Cá có hàng vây đỏ chạy song song cơ thể. Đầu và phần bụng cá có những cái vi rất dài.

Các cán bộ chuyên ngành thuỷ sản của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi Thuỷ sản Thanh Hoá nhận định, đây là loài cá hố rồng có tên khoa học là Trihiuruc muiticus. Do cá đã già, kích thước lớn khác thường nên hình dáng hơi khác với những con cá hố rồng khác.

Ngư dân Nghệ An bắt được rùa “khủng” quý hiếm

Cũng trong năm 2011, người dân ở Nghệ An đã phải ngỡ ngàng trước một con rùa có kích thước khổng lồ dạt vào bờ biển nơi đây. Đó là vào sáng 1/5/2011, ngư dân thôn Sơn Hải, xã Tiến Thủy, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An bất ngờ phát hiện một con rùa lạ có kích thước ước chừng nặng 3,5 – 4 tạ dạt vào lạch biển.

Con rùa nằm trong sách đỏ may mắn sống sót (Ảnh: Bưu điện Việt Nam)

Mai rùa màu đen bóng, trên mai có 8 kẻ sọc, dài khoảng 1m8, thân ngang khoảng 1m. Theo tính toán phải có khoảng 8 người hợp sức mới khiêng được con rùa này lên.

Ông Nguyễn Đức Thanh, ngụ xã Tiến Thủy, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An là người may mắn phát hiện loại rùa “khủng” nói trên khi trên đường ra khơi đánh bắt cá. Con rùa nhanh chóng được đưa vào bờ và bị trói bằng dây thừng trước sự hiếu kỳ của hàng trăm người nghe tin đổ xô đến xem.

Chi cục bảo vệ và khai thác nguồn lợi Thủy sản Nghệ An sau khi kiểm tra và xác định đây chính là loại rùa Luýt, nằm trong sách đỏ và đang có nguy cơ bị tuyệt chủng.

Chiều 3/5, con rùa nói trên đã được thả về biển.

Cua khổng lồ trên đầm Ô Loan

Vào sáng ngày 17/10/2010, khi đang đánh lưới cá trên đầm Ô Loan, ông Cao Văn Phụng (50 tuổi) ngư dân ở xã An Cư, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cũng đã bắt được một con cua khổng lồ. Đây là con cua lớn nhất (cân nặng đến 2,7kg) từ trước đến nay trên đầm Ô Loan.

Trước đó, vào ngày 2/10/2010, cũng trên đầm này, chị Đặng Thị Thu Trang (cùng ở xã trên) cũng bắt được một con cua kích thước khủng bị dính vào lưới cá.

Con cua bắt được ngày 2/10 trên đầm Ô Loan (Ảnh: Tuổi trẻ)

Con cua này cân nặng 1,5kg, chiều dài khi giương hai càng gần 60cm, đường kính mai hơn 15cm, càng lớn của cua to cỡ cổ tay người trưởng thành. Người dân địa phương cho biết, đây là giống cua sen, nhưng từ trước đến nay họ chưa bao giờ thấy một con cua lớn như vậy.

Hà Tĩnh: Bắt được con trai lạ có 15 viên hồng ngọc

Không chỉ bắt được các loài cá lạ, cua khổng lồ,… người dân còn xôn xao trước loài trai ngậm đến 15 viên ngọc. Vào tháng 5/2010, trong khi tát ao cá, Hội cựu chiến binh xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh cũng rất bất ngờ khi bắt được một con trai có hình dáng lạ, nặng khoảng hơn 1kg.

Ngay sau đó, ông Dương Văn Nhung, một cựu chiến binh trong xã liền xin đem về làm thịt để anh em chiến hữu cùng nhậu. Tuy nhiên, khi “xẻ thịt” con trai, ông Nhung bất ngờ phát hiện 15 viên đá lạ, màu hồng nằm trong bụng trai, trông rất đẹp. Đó là ngọc trai, viên to nhất có kích cỡ trên 4mm, còn các viên còn lại kích cỡ nhỏ hơn. Đặc biệt các viên ngọc trai đều có vân óng ánh và trong suốt, trông rất đẹp.

Vỏ con trai nặng 1 kg và những viên ngọc được tìm thấy trong bụng (Ảnh: Bee.net.vn)

Người dân trong vùng cho biết, ao cá bắt được con trai có ngọc trên có từ lâu đời, vì thế việc trai có ngọc là chuyện hết sức bình thường. Tuy nhiên, nhiều người khác lại cho hay, rất có thể đây là bảo vật linh thiêng, vì con trai có ngọc bắt được trong ao chỉ nằm cách chùa Am, một ngôi chùa khá nổi tiếng của Hà Tĩnh không xa, khoảng 500m.

Được biết, sau đó có người khách ở Hà Nội ngã giá cao để mua số hồng ngọc, nhưng gia đình sở hữu con trai lạ này đã không đồng ý mà đã đem tặng lại chùa Am làm kỷ vật.

Lan Châu vietnamnet.vn (Tổng hợp)

Tham khảo thêm:

 

Thư gửi các vị Tân lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Thủ tướng, 

(V/v hệ lụy cộng hưởng của thủy điện Đồng Nai 6 và 6A đến rừng đặc dụng VQG Cát Tiên-Khu Dự trữ Sinh quyển Quốc tế Đồng Nai và chính sách của Nhà Nước Việt Nam đối với việc Quản lý các Khu rừng đặc dụng và Cảnh quan Văn hóa Việt Nam)

Nguyễn Huynh Thuật viết từ: Rừng Đại ngàn Cát Tiên, Mẹ thiên nhiên Cát Tiên, ngày đẹp trời, tháng 07 năm 2011.

Những ai từng sống nơi đây (rừng Cát Tiên), những chuyên gia, nhà bảo tồn trong và ngoài nước có thời gian sống và nghiên cứu sâu, lâu dài nơi đây sẽ hiểu sâu và thấy rằng tổng thể rừng Cát Tiên hay tôi thường gọi và xem là “Mẹ hiền Thiên nhiên Cát Tiên” như một cơ thể vĩ đại, màu nhiệm, linh thiêng và rất dễ bị tổn thương. Bất cứ một tác động nào dù nhỏ đến mấy đến một phần cơ thể Mẹ sẽ đều có tác động và ảnh hưởng không nhỏ đến toàn cơ thể Mẹ.  Sông Đồng Nai là mạch máu chính, mạch sống, nguồn sữa của cơ thể mẹ này vốn đã nuôi dưỡng hàng tỷ loài và hàng triệu đứa con nếu do sự ảnh hưởng cộng hưởng-dây chuyền của nhiều công trình-dự án phía trên cùng đại dự án Bauxit Tây Nguyên, thì nếu hậu quả dẫn đến mạch của mẹ bị nghẽn, sửa của mẹ bị nhiễm thì đều gì sẻ xảy ra và ai sẽ chịu trách nhiệm?  

 Xin gửi tặng bài thơ tôi làm để tất cả các vị tân lãnh đạo đảng, nhà nước và đại biểu QH khóa XIII, kỳ họp thứ nhất cùng thủ tướng và những người quan tâm trong chúng ta cùng nhau suy ngẫm và quán chiếu (nhìn sâu, tư duy hệ thống, tư duy-đánh giá môi trường chiến lược):

            “Cát Tiên như thể mẹ hiền

    **Đồng Nai mạch sống nuôi bao triệu người

        Thủy điện như nấm mọc lên

        Cộng thêm Bauxite hỡi ôi mẹ hiền

        Ngôi nhà Tê giác thân thương

        Còn đâu mà để sớm hôm đi về” 

**Đồng Nai: Sông Đồng Nai.

Quan bản báo cáo đánh giá tác động môi trường (EIA) gửi Bộ TN-MT thẩm định do Công ty, chủ đầu tư thủy điện thuê tư vấn thực hiện thì họ thiên về hiệu quả kinh tế, tuy nhiên báo cáo EIA cần phải công khai và có đánh giá toàn diện, tổng thể, khách quan gồm những tác động xấu đến môi trường, mất mát đa dạng sinh học trong mối quan hệ biện chứng chặc chẽ với Khu Ramsar, Tê giác VN có nguy cơ sắp tuyệt chủng, cảnh quan thiên nhiên, tác động đến văn hóa trong mối quan hệ với không gian văn hóa cồng chiêng và cảnh quan văn hóa, di chỉ văn hóa Óc eo đang được nghiên cứu bổ sung làm cơ sở đề nghị UNESCO công nhận là khu di sản văn hóa thế giới, nhất là hệ tri thức bản địa của người Mạ dọc sông Đồng Nai (đa dạng văn hóa là nền tảng và kho tàng trí tuệ để bảo vệ đa dạng sinh học và PTBV. Mất mát về đa dạng văn hóa kéo theo mất mát về đa dạng sinh học và ngược lại) và mất ổn định xã hội cùng những hệ lụy khó lường khác trong mối quan hệ biện chứng chặc, cộng hưởng, hiệu ứng domino, giọt nước tràn ly của toàn hệ thống với những công trình thủy điện, đại dự án Bauxit Tây Nguyên và những công trình dự án khác”.

Theo tôi/Thuật thì vấn đề Thủy điện 6 và 6A trong mối quan hệ biện chứng tổng thể, chiến lược thì sẽ có thể dẫn đến một vài nguy cơ và thách thức như:

1.       Loài tê giác đặc hữu Việt  Nam sẽ sớm bị tuyệt chủng và biểu tượng tê giác trên logo VQG Cát Tiên được thế giới biết đến hiện nay sẽ bị thay thế bằng logo khác.

2.       Khu dữ trữ sinh quyển có nguy cơ sẽ đưa vào danh sách các di sản thế giới bị đe dọa.

3.       Mất mát nhiều giá trị văn hóa truyền thống vốn gắn liền với dòng sông Đồng Nai trong hệ thống kiến thức bản địa địa phương.

4.       Mất mát nhiều giá trị đa dạng sinh học quý và tiềm ẩn, mất nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng đang được thế giới quan tâm cứu giúp.

5.       Mất ổn định xã hội và nhiều khó khăn cho công cuộc bảo tồn.

6.       Ảnh hưởng không tốt đến hợp tác quốc tế về bảo tồn, gìn giữ và phát triển bền vững Cát Tiên.

7.       Khu Ramsar sẽ bị đe dọa và có nguy cơ rút khỏi danh sách các khu Ramsar thế giới.

8.      Ảnh hưởng xấu đến niềm tin, sự cống hiến của các nhà khoa học, nhà bảo tồn, nhà tài trợ và đặc biệt là những cán bộ, những người địa phương gắn bó và giữ rừng từ lâu nay và lâu dài, dẫn đến chảy máu chất xám, sự ra đi của những cán bộ thật sự năng lực và tâm huyết, đây là sự mất mát lớn và rất khó lượng giá, không thể lượng giá.

9.     Hậu quả lớn của sự ảnh hưởng cộng hưởng cùng với những cộng trình thủy điện trong hệ thống sống Đồng Nai dẫn đến nước ngọt ở thượng lưu về hạ lưu sẽ gây mất cân bằng của hệ sinh thái tự nhiên về nguồn nước ngọt. Nước mặn xâm nhập từ cửa biển sẽ tràn, lấn sâu vào ở các vùng hạ lưu, có thể lên đến các nhà máy lấy nước ngọt phục vụ cho hàng triệu người dân sống dọc ở trên khu vực sông Đồng Nai và ở các tỉnh, thành lân cận…

Những bài học đắt giá cho nhà đầu tư và quyết định không chuẩn của chính phủ ở những vùng nhạy cảm, địa linh và có ảnh hưởng cộng đồng lớn cũng đã có nhiều đúc kết và điển hình như các dự án thủy điện Sông Ba, Đường cao tốc qua VQG Cúc Phương, Đồi Vọng Cảnh, Tam Đảo II, Ba Vì, Công Viên Thống Nhất,… Nhiều lo ngại nhưng điều tôi suy nghĩ nhiều là dòng sông Đồng Nai như là mạch máu chính của “Mẹ Thiên Nhiên Cát Tiên” cho muôn tỷ loài và là nguồn sữa chính nuôi dưỡng hàng triệu người trong khu vực và hạ lưu, nếu mạch máu của mẹ bị nghẽn mạch, sữa mẹ bị ô nhiễm thì điều gì sẽ xảy ra và ai sẽ chịu trách nhiệm?!

Những người địa phương từng sống-gìn giữ rừng xanh cho đến hôm nay, cùng bao bạn bè và tổ chức quốc tế quan tâm cùng tôi thật đau xót và than ôi khi mỗi ngày chứng kiến mẹ thiên nhiên than khóc và kêu cứu, những cánh rừng xanh đại ngàn được dần thành rừng nghèo kiệt và chuyển đổi sang rừng cao su, rừng cây công nghiệp, khu du lịch, khu resort,…được thay bằng những sân golf, biệt thự, tiếng ồn, bê tông, cốt thép,…phục vụ hầu cho một số nhóm lợi ích nào đó được gắn nhãn “đầu tư-phát triển”. Chúng tôi hiểu rằng chúng tôi cùng các vị đang chết từ từ, đang tự tử từ từ khi “đầu tư-phát triển” và phát triển như vậy vì đã làm hư nền tảng sự sống yên bình, thanh tịnh, thiên nhiên nuôi dưỡng và linh thiêng của chính chúng ta.  

Chúng ta, Thủ tướng đã quyết tâm rút giấy phép đầu tư các dự án lớn tại khu rừng đặc dụng và nơi yên bình, linh thiêng cho nhiều người dân địa phương như ở Tam Đảo II (Dự án Tam Đảo 2), Công Viên Thống Nhất (Dự án xây dựng khách sạn, tổ hợp vui chơi giải trí tại khu vực Công Viên Thống Nhất) với biết bao lãng phí và tiền thuế của nhân dân,…thì cũng nên cân nhắc việc có nên hay không với dự án Thủy điện 6 và 6A.

Những con người và muôn loài đang sống hòa quyện, chan hòa cùng dưới mái nhà xanh chung Cát Tiên (Cát tường và Tiên cảnh) nơi đây xin dâng tặng đến quý tân lãnh đạo, thủ tướng, QH và quý vị quan tâm bài thơ trước khi QH có chủ trương và thủ tướng ban hành quyết định chính thức cuối cùng:

“Một nhà sum họp sớm trưa

Gió trăng mát mặt muối dưa chay lòng

Bốn bề bát ngát mênh mông

Nhạc dâng hôm sớm mây lồng trước sau

Ngài ơi hãy đến đây mau

Quyện cùng tất cả cùng nhau ban hành”

Niềm  tin chúng  tôi còn gửi gắm trọn nơi tuyệt vời của quý vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước, QH, ngài thủ tướng và quý vị quan tâm, tâm huyết.

Với tất cả hiểu sâu, kính thương yêu và tin cậy!

Trân trọng,

Nguyễn Huỳnh Thuật*

* Nguyễn Huỳnh Thuật là chuyên gia bảo tồn, chuyên gia đa dạng sinh học và phát triển cộng đồng công tác tại Vườn Quốc gia Cát Tiên (CTNP) từ năm 2000 (tính đến nay là hơn 11 năm), ngay sau khi anh tốt nghiệp loại giỏi Trường Đại học Nông lâm TP Hồ Chí Minh và tốt nghiệp loại xuất sắc tại chuyên ngành môi trường quốc tế và phát triển nông thôn tại Tokyo, Nhật Bản. Anh hiện phụ trách chính về khoa học, hợp tác quốc tế và rừng cộng đồng tại CTNP. 

P.S. Các khu rừng đặc dụng nói chung và đặc biệt là các khu vực có tầm quan trọng về văn hóa, tinh thần (sacred sites) luôn là điểm ngắm hấp dẫn của các nhà đầu tư, kinh doanh. Các bài học kinh nghiệm trên thế giới và tại Việt Nam từ những kế hoạch hay dự án phá rừng, cảnh quan để xây dựng và phát triển không bền vững vẫn còn nguyên giá trị.

Các khu vực nhạy cảm cho đầu tư các hoạt động kinh doanh có thể được nhà nước chính thức công nhận và đưa vào hệ thống các khu rừng đặc dụng như VQG Tam Đảo, VQG Ba Vì, VQG Cát Tiên. Cũng có thể nằm ngoài hệ thống các khu rừng đặc dụng như trường hợp Công viên Thống Nhất, Đồi Vọng Cảnh,…

Tuy nhiên cả hai khu vực này đang đứng trước nhiều thách thức, đặc biệt liên quan đến việc công nhận giá trị tổng thể và quản lý chúng. Có nhiều lý do khiến nhiều người bản địa và địa phương sống gần gũi và gắn bó với thiên nhiên mà không cần hay không liên quan gì nhiều đến kinh tế, tiền bạc. Họ không chạy theo số đông bên ngoài, họ không chạy theo quyền-tiền-sắc dục và tiêu thụ xa xỉ. Giá trị cuộc sống của họ nằm ở chỗ họ hít thở không khí trong lành, không gian yên tĩnh, nghe chim hót, tiếp xúc với những điều kỳ diệu của cuộc sống xung quanh có tác dụng nuôi dưỡng và trị liệu thân tâm rất hiệu quả. Họ biết rằng họ đang sống hạnh phúc hàng ngày và hạnh phúc của họ có ảnh hưởng đến toàn nhân loại. Văn hóa của họ ta cho thấy có một mối liên hệ mật thiết giữa người và những loài cầm thú, cỏ cây và đất đá, giữa người với thiên nhiên, với núi rừng. Họ ý thức rằng cái gốc của con người nằm ở các loài khoáng vật, các loài thực vật và các loài động vật khác. Vạn vật đều có linh hồn. Họ tin có thần rừng, thần núi, thần sông, rừng thiêng, rừng ma,…và họ luôn bảo vệ những mảnh xanh linh thiêng còn lại như bảo vệ nơi tôn thờ linh thiêng nhất của nhà mình. Họ hiểu sâu sắc rằng, nếu không bảo hộ môi trường, không bảo hộ các loài động vật, không bảo hộ các loài thực vật, nếu phá rừng, hủy diệt cây cối, sử dụng toàn xi măng, làm ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí và cả đất đá, v.v…, họ sẽ làm hư nền tảng sự sống của chính họ. Làm như thế chẳng khác gì họ tự tử một cách từ từ. Bản sắc văn hóa này là nền tảng tạo nên những gia đình hạnh phúc, những thôn làng yên vui, những khu phố văn minh không bị những tệ hại xã hội như tội phạm, bạo động, ma túy, băng đảng và sắc dục xâm chiếm. Tất cả những giá trị này là không đếm được. Nó thuộc về giá trị văn hóa tinh thần hay văn hóa phi vật thể.

Trong quá trình thành lập, công nhận và quản lý các khu vực nhạy cảm, giá trị văn hóa, tinh thần, tâm linh và hệ thống kiến thức bản địa thường không hiểu đầy đủ hoặc lờ đi. Điều này dẫn đến sự không hiểu và tin tưởng lẫn nhau, tạo nhiều xung đột và cản trở phát triển quan hệ đoàn kết, gắn bó giữa dân với chính quyền từ bao đời nay.

Những người vốn bảo vệ tốt các khu vực này nay trở thành nạn nhân của quá trình phát triển không bền vững. Họ rất dễ bị tổn thương, dễ du nhập các luồng văn hóa ngoại lại theo hướng có hại. Nhiều người trong số họ trở thành lâm tặc hay tay sai cho bên ngoài.

Trong quá trình hội nhập, công nghiệp hóa và toàn cầu hóa, các nhà đầu tư thường theo hướng năng suất cao và thu hồi vốn nhanh, hay phớt lờ tính thiêng liêng của khu vực nhạy cảm mình định đầu tư, xem nhẹ không gian đa dạng, cảnh quan tự nhiên và văn hóa trong khu vực. Kết quả là môi trường sinh thái nhân văn và môi trường sinh thái tự nhiên bị xâm hại và làm mất ổn định xã hội, làm hỏng mục đích kinh tế của chính doanh nghiệp.

Trong khi chúng ta hiện chưa có các tiêu chí và lộ trình có hệ thống rõ ràng, chuẩn mực cho việc đầu tư và quản lý các khu vực này, chúng ta nên sớm có chính sách và cơ chế phù hợp, đặc thù cho việc quản lý tổng thể, quy hoạch chiến lược và đầu tư, phát triển bền vững theo đúng tinh thần trong Chương trình Nghị sự 21 (Agenda 21) và cam kết quốc tế tại những khu vực nhạy cảm và vô cùng quan trọng này, cũng như tham khảo và vận dụng cho phù hợp các hướng dẫn quốc tế có liên quan. Cụ thể:

1. Hướng dẫn của UNESCO/IUCN về bảo tồn và quản lý các khu vực tự nhiên linh thiêng (The UNESCO/IUCN Guidelines for the Conservation and Management of Sacred Natural Sites);

2. Công ước Đa dạng Sinh học Akwé: Hướng dẫn Kon về Đánh giá Tác động Văn hóa, Môi trường và Xã hội Liên quan đến Dự án Phát triển Ảnh hưởng Khu vực Thiêng liêng (The CBD Akwé: Kon Voluntary Guidelines for the Conduct of Cultural, Environmental and Social Impact Assessment Regarding Developments Proposed to Take Place on, or which are Likely to Impact on, Sacred Sites and on Lands and Waters Traditionally Occupied or Used by Indigenous and Local Communities);

3. Tuyên bố Yamato cho cách tiếp cận tổng hợp để bảo vệ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể (The Yamato Declaration on Integrated Approaches for Safeguarding Tangible and Intangible Cultural Heritage)

Những bức ảnh này thật đáng yêu phải không các bạn

Nước giếng có màu vàng sậm nhưng nhiều người dân vẫn phải dùng hằng ngày – Ảnh: V.M.

Bà Trần Thị Tỵ, ngụ thôn Đông Thuận, kể cúp nước khiến gia đình bà và bà con trong thôn không có nước uống. Đã vậy, nước giếng ở thôn đều bị nhiễm phèn và nhiều giếng đã cạn khô nên nhiều người phải qua thôn Minh Quang xin nước giếng không bị nhiễm phèn về dùng.

Ông Phạm Minh Xuân – một người dân trong thôn – chỉ tay vào một giếng nước có màu vàng sậm, bợn phèn bám đầy trên mặt nước bảo: “Nước phèn như thế này nhưng nhiều người nghèo không có tiền mua nước đóng chai về uống phải bấm bụng mà uống đấy”.

Theo ông Phạm Bách – chủ tịch UBND xã Tịnh Hòa, nắng nóng làm các giếng nước ở trạm cung cấp nước sinh hoạt Đông Hòa cạn kiệt nguồn nước nên không có nước cấp cho 1.400 hộ dân ở ba thôn nói trên. Xã đã có tờ trình gửi UBND huyện Sơn Tịnh đề nghị dùng xe bồn chuyển nước từ thôn Minh Quang sang cấp cho dân ở ba thôn nói trên.

VÕ MINH

“Chỉ tính riêng miền bắc cũng có khoảng 15 khu vực có triển vọng như khu di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, khu dự trữ sinh quyển thế giới vườn Cát Bà”, ông Nguyễn Linh Ngọc, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nói.

Ngày 03/10/2010, Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Hà Giang được công nhận là Công viên địa chất toàn cầu. Cao nguyên này có diện tích 2.350 km2, gồm 4 huyện: Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc, độ cao trung bình 1.400-1.600 m, nơi tập trung nhiều loại hình di sản, nổi bật là di sản địa chất và di sản văn hóa. Ảnh: Thanh Hà.

Tiến sĩ Trần Tân Văn, Viện trưởng viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản cho biết, Việt Nam có khoảng 6 khu vực có tiềm năng trở thành công viên địa chất toàn cầu trong thời gian tới như: khu di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, khu dự trữ sinh quyển thế giới vườn Cát Bà, vườn quốc gia Hoàng Liên – Lào Cai, Thác Bà của Yên Bái, vườn quốc gia Cúc phương, cố đô Hoa Lư.

“Trong số trên, nếu thuận lợi, đến cuối năm 2012, Việt Nam sẽ có thêm Cát Bà, Vịnh Hạ Long sẽ được công nhận là công viên địa chất toàn cầu”, ông Văn cho biết.

“Đặc biệt, trong tương lai không xa, chúng tôi sẽ hướng tới xây dựng công viên địa chất ngay trong thủ đô Hà Nội. Đó là vườn quốc gia Ba Vì và các khu lân cận. Vì nơi đây còn lưu giữ nhiều di sản thiên nhiên, có hoạt động của núi lửa cổ và có nhiều giá trị về mặt văn hóa gắn liền với nhiều truyền thuyết như Sơn Tinh, Thủy Tinh”.

Theo ông Văn, danh hiệu công viên địa chất toàn cầu sẽ tạo điều kiện thuận lợi để quảng bá hình ảnh Việt Nam ra quốc tế, phát triển kinh tế, và nhất là lưu giữ được những giá trị về địa chất, địa mạo và cả nền văn hóa phong phú địa phương.

Tuy nhiên, ông Patrick Mc Keever, Văn phòng Mạng lưới công viên địa chất toàn cầu (GGN) cảnh báo, theo quy định, cứ sau 4 năm, các công viên địa chất sẽ được xem xét và đánh giá lại một lần.

Việt Nam mới chỉ có Cao nguyên đá Đồng Văn là công viên địa chất toàn cầu, nhưng muốn bảo vệ dan hiệu này, theo ông Văn, cao nguyên này cần có quy hoạch tổng thế phân chia rõ ràng, có chiến lược khai thác và bảo tồn công viên địa chất hợp lý.

“Trước đây một di sản thế giới của Đức đã bị rút lại danh hiệu khi cố tình xây dựng một cây cầu trong khu vực di sản”, ông Văn lưu ý.

Hội thảo quốc tế công viên địa chất toàn cầu diễn ra trong một tuần, bắt đầu từ hôm qua. Khoảng 150 nhà khoa học đến từ châu Á-Thái bình dương, châu Âu tham dự. Trong khuôn khổ hội nghị có các chuyến đi thực tế tới một số địa phương của Việt Nam.

Hương Thu

Các nhà khoa học cho biết, có khoảng 455 con vượn má trắng sống thành từng đàn nhỏ tại những cánh rừng thuộc vườn quốc gia Pù Mát, tỉnh Nghệ An. Cộng đồng sống ở đây chiếm tới hai phần ba số lượng vượn trắng tại Việt Nam và loài vượn má trắng duy nhất còn lại trên thế giới.

Vượn má trắng. Ảnh: Khoahoc.com.

“Đây là một phát hiện cực kỳ quan trọng. Khu vườn quốc gia Pù Mát sẽ là nơi cư trú an toàn cho loài vượn hiếm này sống sót”, tiến sĩ Russell Mittermeier, chủ tịch CI nói trên AFP.

Theo CI, môi trường sống và tình trạng săn bắn vật nuôi chữa bệnh là mối đe dọa lớn đối với các sinh vật Việt Nam.

Số lượng vượn má trắng đã giảm hơn 80% trong 45 năm qua, Liên Minh Quốc Tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên (IUCN) xác định loài vượn này nằm trong sách đỏ và trên thế giới chỉ còn một số ít tại Lào và Trung Quốc.

Vượn má trắng được coi là “lãng mạn” nhất trong số các loài linh trưởng vì chúng tán tỉnh và giao phối với các bạn đời của mình bằng những bài hát.

CI cũng cho biết họ đang đề xuất kế hoạch xây dựng con đường qua khu vực Pù Mát để tăng tuần tra biên giới Việt – Lào. “Nếu không bảo vệ trực tiếp trong vườn quốc gia Pù Mát, có thể loài này ở Việt Nam sẽ biến mất trong tương lai gần”, một chuyên gia về động vật linh trưởng thuộc CI nhấn mạnh.

Hương Thu/vnexpress

Vườn quốc gia Cát Tiên. Ảnh: Luxury Travel.

Theo thông báo này, UNESCO vừa nâng cấp đổi tên Khu dự trữ sinh quyển Cát Tiên thành Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai và công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Rừng nguyên sinh Cát Tiên có khoảng 1.700 loài thực vật quý hiếm như: gõ, trắc, cẩm lai và hơn 700 loài thú, chim quý hiếm, trong đó có nhiều loại đặc biệt quý hiếm, hầu hết có trong Sách Đỏ như tê giác một sừng, chim công, trĩ, đà điểu.

Rừng nguyên sinh Cái Tiên là nơi cư trú của 11 dân tộc người. Đây là hình mẫu về bảo tồn đa mục đích -một mô hình phát triển bền vững hài hòa giữa con người và thiên nhiên dựa trên sự đa dạng sinh học và đa dạng văn hóa được duy trì từ xa xưa của các đồng bào dân tộc ít người, các phong tục tập quán truyền thống được bảo tồn gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học.

Vườn quốc gia Cát Tiên là khu dự trữ sinh quyển thứ 7 trong 8 khu dự trữ sinh quyển của Việt Nam được UNESCO cấp bằng chứng nhận.

Hương Thu/vnexpress.net

Ngày 20/6, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT)  có báo cáo do Thứ trưởng Hứa Đức Nhị ký duyệt gửi đến Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt điều chỉnh quy hoạch VQG Cát Tiên để triển khai xây dựng nhà máy thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A.

Báo cáo của Bộ NN&PTNT cơ bản đồng ý với việc điều chỉnh này

Theo báo cáo này, các bộ, ngành và địa phương liên quan (Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Phước) đều đồng tình lập dự án xây dựng hai công trình thủy điện trên. Các đơn vị liên quan cũng tiến hành kiểm kê tài nguyên rừng bị ảnh hưởng khi triển khai dự án.

Theo các báo cáo kiểm kê trên, công trình thủy điện Đồng Nai 6 (nằm trên địa phận Lâm Đồng và Đắk Nông) sẽ chiếm 197,6 ha đất rừng; trong đó có 86,43 ha thuộc VQG Cát Tiên, còn lại là rừng phòng hộ do Ban quản lý Rừng phòng hộ Nam Cát Tiên (Đắk Nông) và Công ty TNHH Lâm nghiệp Lộc Bắc quản lý.

Còn công trình thủy điện Đồng Nai 6A (nằm trên địa phận Lâm Đồng và Bình Phước) chiếm 174,6 ha đất rừng; trong đó có 50,55 ha thuộc VQG Cát Tiên, còn lại là rừng phòng hộ do Ban quản lý Rừng phòng hộ Nam Cát Tiên (Đắk Nông) và Công ty TNHH cao su Phú Riềng quản lý.

Như vậy, hai công trình thủy điện này sẽ chiếm dụng 372,2 ha đất rừng, trong đó có 136,98 ha thuộc VQG Cát Tiên, nơi bảo tồn hàng trăm loài động thực vật quý hiếm có tên trên sách đỏ; đặc biệt đây là 1 trong 2 địa điểm hiếm hoi trên thế giới còn có quần thể tê giác một sừng sinh sống.

Một quần thể bò tót hiếm hoi sinh sống tại VQG Cát Tiên (ảnh: Tăng A Pẩu, nguồn: Hiệp hội VQG và Khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam)

Tuy nhiên, Bộ NN&PTNT đánh giá: “Việc xây dựng hai công trình này tuy có ảnh hưởng đến tài nguyên rừng, đa dạng sinh học trong VQG Cát Tiên và Ban quản lý Rừng phòng hộ Nam Cát Tiên nhưng ít ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực bảo tồn loài tê giác và sinh cảnh Bầu Sấu của VQG Cát Tiên (cách khu vực hoạt động của loài tê giác 7km đến 11km, các khu vực Bầu Sấu 25km”.

Từ đó, Bộ cho rằng: “Các mục tiên cơ bản của vườn này vẫn được đảm bảo do diện tích chuyển mục đích không lớn và kéo dài theo dải hẹp dọc sông Đồng Nai là ranh giới ngoài của vườn”.

Về đánh giá trên của Bộ NN&PTNT, ông Đặng Văn Khoa, Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường TPHCM, nguyên đại biểu HĐND TP cho rằng: “Đó là những đánh giá sơ sài, hời hợt. Không thể nói là diện tích chiếm dụng của dự án rất nhỏ bé so với diện tích VQG nên ảnh hưởng không lớn đến hệ sinh thái ở đây, nhận định đó thiếu khoa học và không hiểu chuyên môn”.

Ông Khoa đề nghị phải có một tổ chức độc lập, không phải của chủ đầu tư hay của VQG Cát Tiên, nghiên cứu kỹ các tác động của dự án đến môi trường, hệ sinh thái của khu vực này. Bởi khi triển khai dự án, không chỉ có diện tích rừng bị chiếm dụng là chịu ảnh hưởng mà các hoạt động tận thu gỗ, vận chuyển vật liệu, xây dựng… sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường xung quanh.

VQG Cát Tiên bị bao quanh bởi hàng loạt dự án thủy điện (nguồn: VQG Cát Tiên)

Về vấn đề xây dựng các công trình thủy điện trên đất VQG Cát Tiên và khu vực xung quanh, ông Trần Văn Thành, Giám đốc VQG Cát Tiên từng nhiều lần phản đối tại các hội thảo khoa học cũng như có văn bản kiến nghị xem xét lại gửi các đơn vị liên quan.

Theo ông, các dự án này ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc bảo tồn hệ sinh thái phong phú và đa dạng của VQG Cát Tiên. Bởi nếu tính cả hai dự án đang tranh cãi này thì VQG Cát Tiên sẽ bị vây quanh bởi 8 dự án thủy điện. Tuy nhiên, ngày 29/6, khi Dân trí liên lạc với ông để hỏi ý kiến về 2 dự án thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A thì số điện thoại di động của ông không liên lạc được, số điện thoại ở cơ quan thì không ai bắt máy.

Còn ông Đặng Văn Khoa thì thẳng thắn phát biểu: “Với tư cách là một nhà hoạt động bảo vệ môi trường, tôi hoàn toàn phản đối dự án này. Chúng ta cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng và toàn diện hơn các tác động của dự án đối với môi trường sinh thái ở đây để có quyết định đúng đắn. Không chỉ riêng hai dự án này mà các dự án khác đã, đang triển khai xây dựng cũng cần được đánh giá lại”.

Ông Khoa hài hước: “Nếu ai đó cho rằng dự án cách khu quần cư của loài tê giác vài cây số nên không ảnh hưởng đến chúng thì hãy tự đặt mình vào vị trí của loài này mà xem xét. Nếu ai đó đập phá, xây dựng rầm rộ sát nhà anh thì anh có bị ảnh hưởng không?”.

Tùng Nguyên

PRA_docu

Laguna Verde là hồ nước muối nằm ở Tây Nam đồng bằng vùng cao của Bolivia, dưới chân núi lửa Licancabur hùng vĩ. Mặt nước hồ trong xanh kết hợp với màu đồng của núi lửa xung quanh làm cho cảnh vật ở đây thêm nhiều màu sắc. Hồ Laguna Verde nổi tiếng với nhiều cảnh đẹp và suối nước nóng, thu hút nhiều khách du lịch đến tham quan.

2. Hồ Band-e Amir, Afghanistan

Band-e Amir là một chuỗi gồm 6 hồ nước sâu có màu xanh ngọc bích tuyệt đẹp. Chúng nằm trên dãy núi cao Hindu Kush ở miền Trung Afghanistan và là công viên quốc gia đầu tiên của đất nước này từ năm 2008. Hồ nước tuyệt đẹp này được hình thành từ nguồn nước giàu muối khoáng rỉ ra từ các núi đá. Chính lượng muối khoáng cao trong hồ đã tạo nên những màu sắc nổi bật và ấn tượng của hồ Band-e Amir.

3. Hồ Pukaki, New Zealand

Hồ Pukaki ở New Zealand có màu xanh lam của băng tuyết tan chảy cách đây nhiều thập kỷ. Mặt nước trong xanh cùng với màu trắng xóa của núi tuyết xung quanh luôn là nét nổi bật thu hút khách du lịch đến tham quan hàng năm. Pukaki được xem là hồ trên núi rộng thứ 2 ở Mackenzie Basin, hòn đảo phía Nam của New Zealand.

4. Hồ Laguna Colorada, Bolivia

Hồ Laguna Colorada nằm gần biên giới Chili. Màu đỏ của nước hồ là màu của lớp trầm tích lắng đọng. Đây còn là xứ sở của các loài chim hồng hạc. Bên cạnh sự hấp dẫn của nước hồ đỏ, Laguna Colorada còn có các đảo borac trắng xóa làm cảnh vật xung quanh thêm rực rỡ sắc màu. Chắc chắn bạn sẽ rất thích thú khi tận mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp tuyệt vời của hồ Laguna Colorada.

5. Hồ Kelimutu, Indonesia

Nằm trong miệng núi lửa Kelimutu có 3 hồ nước với 3 màu sắc khác nhau. Hồ Tiwu Ata Mbupu có nước màu xanh da trời, hồ Tiwu Nuwa Muri Koo Fai có nước màu xanh lá cây, còn hồ Tiwu Ata Polo thì luôn có màu đỏ. Những hồ độc đáo này thu hút du khách cũng như các nhà địa chất đến tham quan và nghiên cứu hàng năm. Sự thật về 3 hồ có màu sắc khác nhau tuy nằm trong cùng một miệng núi lửa là chủ đề thú vị đang được thảo luận.

6. Hồ Havasu, Mỹ

Havasu nằm trong một ngôi làng nhỏ của Supaila, nơi có bộ lạc Havasupai sinh sống. Đây là một trong những ngôi làng xa xôi của nước Mỹ. Lý do chính để các du khách tham quan hồ Havasu là vẻ đẹp của màu nước hồ và các thác nước tuyệt đẹp. Gây ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với du khách là hồ Havasu. Màu sắc của hồ được tạo nên bởi muối khoáng cacbonat lắng xuống đáy và chuyển đổi thành màu trắng. Mặt nước hồ như gương phản chiếu các núi đá nâu xanh xung quanh cùng với bầu trời trong xanh.

7. Hồ Moraine, Canada

Moraine nằm trong công viên quốc gia Banff nổi tiếng với màu nước xanh ngọc bích được tạo bởi ánh sáng khúc xạ. Hồ Moraine nằm trong thung lũng được bao bọc bởi ngọn núi đá Rocky Canađa xinh đẹp và ấn tượng. Có nhiều đường mòn để thám hiểm xung quanh hồ Moraine, tuy nhiên bạn phải kiểm tra kỹ lưỡng trước khi đi bộ thám hiểm, vì chuyến đi có thể bị cản trở bởi những chú gấu xám Bắc Mỹ.

8. Hồ Nakuru, Kenya

Nakuru là một hồ cạn nằm ở miền Trung Kenya. Ở đây có loài chim hồng hạc cư trú nên bờ hồ có màu hồng rất đẹp. Tuy nhiên , một điều đáng buồn là gần đây lượng chim hồng hạc đã bị suy giảm do ô nhiễm môi trường.

9. Hồ Jiuzhaigou, Trung Quốc

Thung lũng Jiuzhaigou là quê hương của 12 hồ nước màu xanh da trời, xanh lá cây và màu ngọc lam. Người dân địa phương thường gọi nơi này là đứa con của biển cả. Nhiều hồ được tạo nên bởi băng tuyết tan chảy, trong đó có hồ Jiuzhaigou nổi tiếng với vẻ đẹp tuyệt mỹ của màu nước xanh biếc và trong veo, có thể nhìn thấy đáy hồ.

10. Hồ Plitvice, Croatia

Một nhiếp ảnh gia người Anh đã làm việc cần mẫn bên những con ếch và hoa để cho ra đời bộ ảnh đặc biệt sống động và có hồn của loài vật lưỡng cư này.

Angi Nelson, 42 tuổi, nhiếp ảnh gia đam mê loài bò sát đã bắt đầu chụp ảnh ếch để làm bộ sưu tập riêng sau khi được chẩn đoán mắc phải một chứng bệnh suy nhược. Không thể ra ngoài nhiều được nữa nên cô đã biến phòng khách nhà mình thành một “rạp hát” cho những ca sĩ của thiên nhiên tới trú ngụ và vui vẻ bên những cánh hoa, cành cây, sợi dây hay cái xô trong lúc cô sáng tạo nghệ thuật.

Trong quá trình chụp, cô chuẩn bị rất kỹ ánh sáng và các dụng cụ cho lũ ếch vui chơi rồi sau đó chỉ việc bấm máy ảnh thật nhanh trước khi thấy thấm mệt.

Angi vốn là một nhân viên y tá đã buộc phải nghỉ việc vì mắc bệnh ME bốn năm trước. Căn bệnh khiến cô phải nằm nhiều trên giường trong một thời gian dài. Khi dần hồi phụ, cô cũng chỉ có thể làm được vài việc vặt và dành thời gian cho sở thích chụp ảnh.

Một ngày chụp ảnh sẽ khiến cô mệt tới mức không thể làm được gì trong vài ngày tiếp theo. Nhưng Angi vẫn chấp nhận dành tất cả năng lượng của mình vào những tác phẩm nghệ thuật bên những chú ếch Amazon. Công việc đã đem lại cho cô ý chí mạnh mẽ để tiếp tục sống và đấu tranh với căn bệnh.

Chiêm ngưỡng những tác phẩm được sáng tạo bằng sức mạnh tinh thần to lớn của nhiếp ảnh gia Angi Nelson:

Chiều ngày 10/5, hai cây này vẫn hiện hữu trên vỉa hè phố Điện Biên Phủ ở vị trí sát trụ sở Công an quận Ba Đình, nhưng ngày 11/5 đã không còn. Ngay lập tức, thanh tra Hạ tầng kỹ thật đô thị Sở Xây dựng và cán bộ Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Công viên cây xanh Hà Nội đã tới hiện trường.

Xác định việc biến mất của hai cây long não liên quan đến Viện nghiên cứu công nghệ và phát triển Sena, lực lượng chức năng đã làm việc với Viện này. Tại buổi làm việc sáng 11/5, bà Đặng Hương Giang, cán bộ văn phòng của Viện thừa nhận, Viện nghiên cứu công nghệ và phát triển Sena đã thuê người đánh chuyển hai cây long não khỏi vị trí vào khoảng 21h đêm 10/5 và cho trồng thay thế bằng hai cây sung.

Khi được cán bộ thanh tra Hạ tầng kỹ thật đô thị Sở Xây dựng hỏi đơn vị hay cá nhân nào được Viện thuê “triệt hạ” hai cây long não thì bà Giang cho biết không đủ thẩm quyền để “tiết lộ” thông tin. Bà Giang còn khẳng định, do 1 trong 2 cây này đã chết nên Viện mới thuê người đánh gốc chuyển đi. Tại văn phòng của Viện, một số cành lá còn xanh tươi của hai cây long não được nhân viên của Viện nghiên cứu công nghệ và phát triển Sena lưu giữ như để làm vật “kỷ niệm”.

Cán bộ Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Công viên cây xanh Hà Nội cho biết, một trong hai cây long não này được đánh số quản lý là 111. Cả hai cây có đường kính trên 20cm và cao hơn 10m.

Tại hiện trường, để “cắm” được hai cây sung vào vị trí hai cây long não đã bị đánh gốc, thì những người trồng cây đã cho đào tung vỉa hè, nhằm mở rộng lỗ trồng cây, khiến đoạn vỉa hè mới được lát dịp Đại lễ nghìn năm Thăng Long – Hà Nội trở nên nham nhở.

Trước mắt, thanh tra Hạ tầng kỹ thật đô thị Sở Xây dựng đã lập biên bản lỗi vi phạm trồng cây trái phép của Viện nghiên cứu công nghệ và phát triển Sena. Đồng thời sẽ tiếp tục điều tra, làm rõ cá nhân hay tổ chức nào đã đánh chuyển hai cây long não và trách nhiệm liên quan của Viện nghiên cứu công nghệ và phát triển Sena đến hành vi triệt hạ cây xanh trái phép này.

Tố Linh/dantri.com.vn

Khối lượng cực đại của cá tra dầu sông Mekong đạt 300 kg, còn chiều dài tối đa của cá đuối nước ngọt lên tới 5 m. Sông Mekong, với hàng trăm loài cá và nguồn phù sa dồi dào, là mạch sống của hàng chục triệu người.

Với chiều dài lên tới 3,2 m và khối lượng lên tới 300 kg, cá tra dầu là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, chúng đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trong số các loài cá của sông Mekong. Ảnh: lugaluda.com.

Cá tra dầu sống ở hạ lưu sông Mekong thuộc địa phận Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan. Số lượng chúng giảm mạnh trong những năm gần đây bởi tình trạng đánh bắt quá mức, sự xuất hiện của các đập thủy điện và sự phá hủy môi trường sống. Ảnh: National Geographic.

Là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới, cơ thể cá đuối sông Mekong có thể đạt tới chiều dài 5 m và nặng tới 30 kg. Tuy nhiên, hiện nay không ai biết còn bao nhiêu con cá đuối nước ngọt sống trong sông Mekong và liệu chúng có thể sống ở biển như các đuối nước mặn hay không. Ảnh: AP.

Giới khoa học chỉ biết chắc một điều: Số lượng cá đuối nước ngọt sông Mekong đang giảm rất nhanh trong vài thập kỷ qua do môi trường sống của chúng suy thoái. Ảnh: National Geographic.

Cá chép khổng lồ sông Mekong là một trong những loài cá chép lớn nhất thế giới. Chiều dài thân và khối lượng tối đa của chúng có thể đạt 2,4 m và 250 kg. Ảnh: hubpages.com.

Chép Thái khổng lồ (còn gọi là chép Xiêm, chép đen) cũng là một loài cá chép có kích thước lớn của sông Mekong. Đa số chúng có chiều dài trên 1,5 m và khối lượng hơn 45 kg. Chiều dài và khối lượng của những con to nhất có thể lên tới 3 m và 300 kg. Thịt cá chép Thái rất ngon và đó là nguyên nhân khiến số lượng của chúng giảm mạnh bởi tình trạng đánh bắt quá mức. Ảnh: National Geographic.

Tại Việt Nam, cá chép Thái được gọi là cá hô. Ngoài ra chúng còn được mệnh danh là “cá vua” của sông nước miền Tây. Ảnh: answers.com.

Cá vồ cờ (người Thái Lan gọi là cá Pla Thepa) có thể đạt tới khối lượng 200 kg, còn chiều dài thân cực đại của chúng là 3 m. Ảnh: waterwolves.com.

Một con cá vồ cờ trong sông Mekong. Ảnh: aquatic-photography.com.

Việt Linh/vnexpress.net

Ngư dân đánh bắt cá trên một con sông cạn nước gần Bahir Jonai, bang Assam, Ấn Độ.

Không ai biết chính xác thảm họa xảy ra như thế nào, nhưng mọi người đều biết ai chịu trách nhiệm: nước láng giềng Trung Quốc.

“Chúng tôi không tin người Trung Quốc. Họ không đưa ra cảnh báo gì. Họ có thể làm như thế một lần nữa”, ngư dân Akshay Sarkar nói tại khu định cư ông sinh sống kể từ trận lũ năm 2000.

Cách đó 800km về phía đông, tại phía bắc Thái Lan, Chamlong Saengphet đứng trên dòng sông Mekong, với mực nước chỉ đến bắp chân cô. Chamlong đang lượm những loài rau có thể ăn được từ lòng sông đang thu hẹp dần. Một người hàng xóm của cô đã bỏ nghề chài lưới do đánh bắt giờ không được là bao.

Họ cùng chỉ lên thượng nguồn, về phía Trung Quốc.

Sự đổ lỗi đó, xuất hiện tại các thị trấn ven sông dễ bị tổn thương và các thủ đô châu Á, xuất phát từ nỗi lo sợ rằng Trung Quốc đang đẩy nhanh chương trình xây đập thủy điện trên tất cả các dòng sông lớn chảy từ cao nguyên Tây Tạng có thể gây ra các thảm họa thiên nhiên, làm suy thoái các hệ sinh thái và làm trệch hướng các nguồn cung cấp nước quan trọng.

Một số nhà phân tích và các nhà hoạt động môi trường thậm chí còn nhắc tới chuyện nước có thể nguyên nhân gây ra chiến tranh hoặc căng thẳng ngoại giao trong tương lai, mặc dù những người khác cho rằng sẽ không đến mức như vậy. Nhưng việc vẽ lại bản đồ dòng chảy tại khu vực đông dân và “khát” nước nhất thế giới đang xảy ra trên quy mô lớn, với những tác động mang tính chiến lược

Chỉ trên 8 con sông bắt nguồn từ Tây Tạng, gần 20 đập thủy điện đã hoặc đang được xây dựng, trong khi khoảng 40 đập khác đang được lên kế hoạch hoặc đề xuất.

Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất phá vỡ dòng chảy của các con sông trong khu vực. Các nước khác cũng đang làm điều đó, với hậu quả thậm chí có thể tồi tệ hơn. Nhưng do “cơn khát” nước và năng lượng của Trung Quốc, sự kiểm soát của nước này đối với thượng nguồn các con sông cùng ảnh hưởng chính trị ngày càng gia tăng có thể khiến Trung Quốc bị chỉ trích và nghi ngờ.

“Dù Trung Quốc có ý định sử dụng nước làm vũ khí chính trị hay không nhưng nước này có thể khóa vòi nước nếu họ muốn”, Brahma Chellaney, một nhà phân tích tại Trung tâm nghiên cứu chính sách của New Delhi và tác giả cuốn sách sắp ra mắt: “Nước: chiến trường mới của châu Á”, nhận định.

Còn nhà phân tích Neil Padukone gọi nước là “vấn đề lớn nhất có thể gây tranh cãi giữa 2 người khổng lồ châu Á: Trung Quốc và Ấn Độ”. Nhưng các mối đe dọa có thể còn cao hơn vì 8 con sông bắt nguồn từ Tây Tạng cung cấp nước cho 1,8 tỷ người sống trong một khu vực rộng từ Pakistan đến châu thổ sông Mekong của Việt Nam.

Những nghi ngờ càng gia tăng khi Bắc Kinh thiếu minh bạch và từ chối chia sẻ các thông tin về thủy văn và các số liệu khác. Trung Quốc, cùng Thổ Nhĩ Kỳ, đã từ chối ký một hiệp ước quan trọng của Liên hợp quốc năm 1997 về các con sông xuyên quốc gia.

Bắc Kinh không đưa ra thông báo nào khi bắt đầu xây dựng 3 đập thủy điện trên sông Mekong – đập đầu tiên hoàn thành năm 1993 – hay con đập Zangmu có kinh phí xây dựng lên 1,2 tỷ USD – con đập đầu tiên trên con sông Brahmaputra dài 2.880km. Dự án này bắt đầu hồi tháng 11 năm ngoái và được báo chí nhà nước Trung Quốc ca ngợi là “dự án ưu tiên và có tính bước ngoặt”.

Trận lũ lụt năm 2000 từng tàn phá ngôi làng của ngư dân Sarkar được tin là do vỡ một bức tường của đập thủy điện trên một nhánh sông Brahmaputra nhưng Trung Quốc đã không một lời lên tiếng về vụ việc.

Trung Quốc biện luận rằng nguồn nước từ các sông chảy từ Tây Tạng bắt nguồn từ các nhánh sông ở hạ lưu, với chỉ 13-16% bắt nguồn tại Trung Quốc.

Giới chức Trung Quốc cũng cho hay các đập thủy điện có lợi cho các quốc gia láng giềng, ngăn chặn hạn hán và lũ lụt bằng cách điều chỉnh dòng chảy và rằng thủy điện giúp giảm khí khải CO2 của Trung Quốc.

Một số nước trong khu vực giờ đây cũng đang xây dựng các thập thủy điện gây tranh cãi. Ủy bang sông Mekong (MRC)- gồm 4 quốc gia Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam, đã bày tỏ những lo ngại không chỉ về các đập thủy điện của Trung Quốc mà còn về hàng loạt con đập khác đã được xây dựng hoặc đang được lên kế hoạch vùng các nước vùng hạ lưu.

Ở phía bắc Ấn Độ, một phong trào đang phản đối các kế hoạch của chính phủ trung ương nhằm xây dựng hơn 160 con đập trong khu vực. Lào và Campuchia cũng đã đưa ra kế hoạch xây dựng 11 đập thủy điện trên sông Mekong, gây ra sự phản đối mạnh mẽ.

Ấn Độ và các nước khác đã hạ thấp mối đe dọa từ các đập thủy điện. Nhưng các nhà hoạt động và thậm chí một số quan chức chính phủ vẫn chỉ trích mạnh mẽ.

“Mọi người biết Trung Quốc đang làm gì nhưng không nói ra. Trung Quốc giờ đây có quyền lực thực sự”, Somkiat Khuengchiangsa, một nhà hoạt động môi trường của Thái Lan, nói.

Dù bất kỳ điều gì có thể xảy ra, người dân sống bên bờ sông Mekong và Brahmaputra cho hay nỗi lo sợ cho tương lai đã hiện hữu lúc này.

Phumee Boontom, người đứng đầu ngôi làng Pak Ing tại Thái Lan, cảnh báo: “Nếu Trung Quốc kiểm soát nguồn nước và tiếp tục xây thêm các đập thủy điện, cuộc sống dọc sông Mekong sẽ thay đổi vĩnh viễn”. Phumee cho biết ông đã nhìn thấy những biến đổi mạnh mẽ trong mực nước sau khi các đập thủ điện được xây dựng. “Giống như thủy triều của biển vậy, lên và xuống trong cùng một ngày”, ông Phumee nói.

Jeremy Bird, Chủ tịch MRC, nhận thấy có một khuynh hướng đổ lỗi cho Trung Quốc về những vấn đề liên quan tới nguồn nước, thậm chí vấn đề đó đơn thuần là hậu quả của thiên nhiên. Ông Bird cho rằng ngoại giao là cần thiết và ông tin “sự hợp tác với Trung Quốc đang được cải thiện”.

An Bình
Theo AP