Đền thờ Angkor Wat là một trong những di sản của đế quốc Khmer. Ảnh: wikipedia.org.

Đế quốc Khmer từng trải dài trên phần lớn lãnh thổ Đông Nam Á từ năm 801 tới năm 1400 trước khi biến mất đột ngột. Livescience khẳng định đây là một trong những nền văn minh vĩ đại nhất trong lịch sử loài người trước khi nó suy vong. Trong nhiều thập kỷ qua giới sử học đưa ra vô số lời giải thích về sự diệt vong của đế quốc Khmer. Một số chuyên gia cho rằng nguyên nhân là cuộc xung đột với các quốc gia khác, trong khi nhiều người khẳng định đế chế này bị tiêu diệt do đất đai thoái hóa.

Nhưng, theo Livescience, Brendan Buckley – một chuyên gia về khí hậu của Đại học Columbia, Mỹ đã tìm ra bằng chứng đáng tin cậy về việc đế quốc Khmer suy vong do thiếu nguồn nước dành cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Tình trạng đó khiến hệ thống thủy lợi quy mô lớn của Angkor – kinh đô của đế chế – tê liệt, trong khi hệ thống này rất quan trọng với nền kinh tế nông nghiệp. Thủ phạm gây nên tình trạng khan hiếm nước là hai đợt hạn hán nghiêm trọng do biến đổi khí hậu gây nên.

Buckley và các đồng nghiệp đã dựng lại bức tranh khí hậu trong khu vực xung quanh kinh đô Angkor của đế chế Khmer cổ bằng cách nghiên cứu những vòng tròn bên trong thân các cây bách tại một vườn quốc gia gần đó. Những vòng tròn cho thấy vương quốc này từng trải qua một đợt siêu hạn hán kéo dài tới ba thập kỷ – từ khoảng năm 1330 tới năm 1360. Sau đó đó vương quốc còn hứng chịu một đợt hán hán khắc nghiệt hơn nhưng ngắn hơn trong khoảng thời gian từ năm 1400 tới năm 1420. Buckley cho rằng hai đợt siêu hạn hán có thể khiến mùa màng thất bát và bệnh truyền nhiễm lan rộng – hai thảm họa đối với một đất nước có mật độ dân số lớn. Thế rồi tới năm 1431, vương quốc sụp đổ sau một cuộc tấn công của nước Xiêm (Thái Lan ngày nay).

“Vào thời đó kinh đô Angkor đối mặt với hàng loạt vấn đề xã hội, chính trị và văn hóa. Sự thay đổi lớn của môi trường đã đẩy người dân Khmer tới giới hạn cuối cùng trong khả năng chịu đựng và họ không thể thích nghi được với thay đổi ấy. Tôi không nói biến đổi khí hậu là nguyên nhân trực tiếp khiến nền văn minh Khmer cổ sụp đổ, nhưng chắc chắn một đợt hạn hán kéo dài tới 30 năm phải gây nên một tác động nào đó”, Buckley phát biểu.

Nhóm của Buckley cũng tìm thấy bằng chứng về những mùa mưa mạnh khiến hệ thống thủy lợi của kinh đô Angkor bị phá hủy. Trong mùa mưa bình thường, hệ thống thủy lợi khổng lồ – gồm kênh rạch, đê, hồ chứa nước – của Angkor có thể chịu được lượng mưa lớn. Nhưng sau một đợt siêu hạn hán kéo dài, hệ thống ấy có thể bị hủy hoại.

Các chuyên gia cho rằng El Niño, được tạo nên bởi sự ấm lên của dòng nước ấm ở phía đông Thái Bình Dương khiến một lượng hơi nước rất lớn bay vào không khí, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn những mùa mưa ở khu vực xung quanh Angkor khiến hạn hán kéo dài.

“Chúng ta cần nhớ rằng các nền văn minh vẫn có thể bị tổn thương trước biến động của khí hậu”, Kevin Anchukaitis, một thành viên trong nhóm nghiên cứu, phát biểu.

Nhiều nghiên cứu trước đây chứng tỏ rằng những thay đổi đột ngột về môi trường có thể đẩy các nền văn minh cổ tới tình trạng diệt vong. Nền văn minh của người Anasazi ở phía tây nam nước Mỹ, đế chế của người Maya ở Trung Mỹ và vương quốc Mesopotamia (phía tây nam châu Á ngày nay) của người Akkadian là những nền văn minh biến mất vì biến đổi khí hậu.

Minh Long(VnExpress)

Hình minh họa một hành tinh nằm quá gần ngôi sao riêng nên có quỹ đạo dẹt. Ảnh: discovery.com.

Hành tinh WASP-12b, được phát hiện vào năm 2008, là một quả cầu khí khổng lồ có khối lượng lớn hơn sao Mộc khoảng 40%, còn bán kính lớn hơn khoảng 79%. Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong hệ Mặt Trời.

Trong khi sao Mộc mất tới 12 năm để xoay hết một vòng quanh mặt trời thì WASP-12b chỉ cần 26 giờ để di chuyển quanh ngôi sao riêng của nó trong chòm sao Auriga. Nhiệt độ bề mặt của nó lên tới 2.600 độ C do quá gần ngôi sao riêng.

Theo AFP, các nhà thiên văn của Đại học Bắc Kinh, Trung Quốc và Đại học California, Mỹ phát hiện ra rằng, do quỹ đạo của WASP-12b quá gần ngôi sao riêng nên hình dạng của nó bị kéo giãn bởi lực hút của sao. Qua thời gian hành tinh này trở thành một thiên thể có hình dạng giống quả bóng bầu dục. Nhiệt độ khủng khiếp từ ngôi sao khiến bầu khí quyển của WASP-12b bay lên và tiến về phía ngôi sao.

Shu-lin Li, trưởng nhóm nghiên cứu của Đại học Bắc Kinh, nói rằng lượng vật chất bị hút tạo thành một đĩa lớn xung quanh ngôi sao. Sự hiện diện của đĩa vật chất khiến hành tinh di chuyển theo quỹ đạo hình quả trứng, trong khi phần lớn hành tinh xoay quanh ngôi sao riêng theo quỹ đạo hình tròn.

National Geographic cho biết, trên thực tế WASP-12b đã mất nhiều quá nhiều vật chất nên có thể nó sẽ biến mất trước khi ngôi sao già cỗi kia nuốt chửng nó. Heather Knutson, một nhà thiên văn của Đại học California tại Mỹ, nói rằng ngôi sao, gọi là WASP-12, đã tồn tại khoảng hai tỉ năm và đang ở giai đoạn cuối của cuộc đời.

Thông thường những ngôi sao già cỗi biến thành sao màu đỏ trước khi chết và những tầng khí ngoài cùng của chúng giãn rộng tới các hành tinh lân cận. WASP-12 có thể sẽ trở thành sao màu đỏ trong vòng 100 triệu năm nữa.

Hơn 400 hành tinh ngoài hệ Mặt Trời đã được phát hiện kể từ năm 1995, nhưng không có hành tinh nào được tạo nên bởi đá và nước như địa cầu. Phần lớn chúng, trong đó có WASP-12b, là những quả cầu khí khổng lồ và bị nung nóng do quá gần ngôi sao riêng.

Minh Long (VnExpress)

Trước đây những nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu với các cuộc chiến tại châu Phi chỉ tập trung vào lượng mưa. Nhưng mới đây các nhà khoa học của Đại học California và Đại học Stanford (Mỹ) đã phân tích cả dữ liệu về lượng mưa, nhiệt độ và số lượng các cuộc xung đột vũ trang tại châu Phi từ năm 1981 tới 2002.

Theo New Scientist, nhóm nghiên cứu nhận thấy có một mối liên hệ chặt chẽ giữa nhiệt độ và nguy cơ xung đột vũ trang. Trong những giai đoạn mà nhiệt độ trung bình tăng thì số lượng các cuộc chiến cũng leo thang. Các tính toán dựa trên mô hình khí hậu cho thấy, nguy cơ chiến tranh sẽ tăng lên 54% trong khoảng thời gian từ nay tới năm 2030, với số người chết tăng thêm 393.000. Marshell Burke và David Lobell, hai trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng lượng khí thải sẽ không giảm trong ngắn hạn nên nhiệt độ trái đất còn tăng và các cuộc chiến trong tương lai sẽ thảm khốc như hiện nay.

Hơn hai triệu người mất nhà cửa và trở thành dân tị nạn vì cuộc nội chiến ở Sudan. Ảnh: ehponline.org.

Nhiều nhà khoa học khác đồng ý rằng sự thay đổi nhiệt độ có thể tác động tới nguy cơ chiến tranh, song họ không nghĩ mối tương quan lại mạnh đến thế. “Tôi hoài nghi kết luận của Burke và Lobell”, Peter Brecke, một chuyên gia của Viện Công nghệ Georgia (Mỹ), phát biểu.

Cullen Hendrix, một nhà khoa học chính trị của Đại học North Texas (Mỹ), cho rằng có nhiều vấn đề có thể làm sai lệch kết quả nghiên cứu của Burke và Lobell. Thứ nhất, nghiên cứu tập trung vào giai đoạn mà số lượng các cuộc chiến cao hơn hẳn so với những giai đoạn khác. Thứ hai, sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các cường quốc đã cắt viện trợ dành cho châu Phi khiến nhiều nước ở lục địa đen rơi vào cảnh nội chiến. Như vậy sự tăng nhiệt độ không phải là nhân tố hàng đầu dẫn tới nguy cơ chiến tranh.

“Chúng tôi rất vui nếu ai đó chứng minh rằng chúng tôi sai. Nhưng mối liên hệ giữa nhiệt độ và nguy cơ chiến tranh vẫn rất chặt chẽ ngay cả khi chúng tôi loại trừ các yếu tố khác, như mức độ dân chủ và thực trạng kinh tế”, Lobell và Burke tuyên bố.

Burke và Lobell cho rằng khi nhiệt độ tăng, sản lượng lương thực sẽ giảm do cây trồng sinh trưởng kém hơn. Ngoài ra năng suất lao động trong nhiều ngành kinh tế khác cũng giảm. Tình trạng đó khiến kinh tế tụt dốc. Khi nền kinh tế suy yếu, căng thẳng xã hội và nguy cơ xung đột sẽ tăng. Sự ấm lên toàn cầu cũng khiến số lượng nguồn nước ngọt giảm dần. Trong tương lai tranh chấp nguồn nước sẽ trở thành một trong những nguyên nhân gây mâu thuẫn giữa các quốc gia.

Minh Long

Mực nước biển trên toàn thế giới sẽ tăng ít nhất 2 m trong thế kỷ 21 và giờ đây nhân loại không có bất kỳ biện pháp nào để đảo ngược hiện tượng này.

Một bức tường chắn sóng trên bãi biển Coogee, Australia. Ảnh: AP.

Reuters cho biết, tuyên bố trên được đưa ra trong một hội nghị về khí hậu tại Đại học Oxford (Anh) vào ngày 29/9.

“Hiện nay mực nước biển tăng rất chậm, nhưng khi nó bước sang giai đoạn tăng tốc thì chúng ta sẽ không thể làm gì để ngăn chặn, dù loại bỏ được hoàn toàn khí thải”, Stefan Rahmstorf, một nhà khoa học của Viện Potsdam (Đức), phát biểu. Rahmstorf là một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về biển.

Phần lớn các nhà khoa học tham gia hội nghị cho rằng khí thải nhà kính do con người tạo ra sẽ khiến nhiệt độ trái đất tăng thêm ít nhất 2 độ C trong thế kỷ 21. Nhiệt độ trung bình của hành tinh xanh đã tăng 0,7-0,8 độ C trong thế kỷ trước.

Theo Rahmstorf, hậu quả ít nghiêm trọng nhất mà loài người có thể chứng kiến là: Sau khi nhiệt độ trái đất ổn định, mực nước biển sẽ chỉ tăng chậm và đều trong vài thế kỷ, chứ không tăng tốc đột ngột.

Rahmstorf tính toán rằng nếu nhiệt độ trái đất chỉ tăng thêm 1,5 độ C thì mực nước biển vẫn tăng thêm 2 m trong vài thế kỷ tới. Khi đó một số quốc đảo sẽ biến mất, hàng nghìn bờ biển cũng bị xóa sổ. Trong trường hợp mực nước biển tăng thêm 1 m và nhiệt độ tăng 3 độ C trong thế kỷ này, nước biển sẽ dâng thêm 5 m trong vòng 300 năm tới.

“Loài người chẳng có cách gì để ngăn chặn sự dâng lên của nước biển trừ khi chúng ta giảm nhiệt độ trái đất. Để làm địa cầu trở nên nguội hơn, chúng ta phải giảm lượng khí CO2 trong khí quyển. Với những biện pháp mà các nước đang thực hiện thì việc giảm lượng khí CO2 là kế hoạch không tưởng”, Rahmstorf nói.

Các nhà khoa học cho rằng tình trạng băng tan là một trong những yếu tố thúc đẩy đà dâng của nước biển. Băng phản chiếu ánh sáng mặt trời. Khi diện tích băng trên bề mặt đại dương giảm, nước biển sẽ hấp thụ nhiều ánh sáng mặt trời hơn và trở nên nóng hơn. Nước biển càng nóng thì băng tan càng nhanh.

Pier Vellinga, một nhà nghiên cứu của Đại học Wageningen (Hà Lan), nói: “Ngay cả khi chúng ta loại bỏ hoàn toàn khí thải trong bầu khí quyển thì sự dâng lên của nước biển vẫn không thể đảo ngược được nữa. Tôi kết luận rằng khi nhiệt độ trung bình của trái đất tăng hơn 2 độ C, khả năng băng trên đảo Greenland tan hết là 50% trở lên. Sau đó nước biển sẽ tăng thêm 7 m trong 300-1.000 năm tới”.

Đại diện của khoảng 190 nước đang tham gia hội nghị khí hậu tại thủ đô Bangkok của Thái Lan (khai mạc ngày 28/9). Theo AP, mục tiêu của hội nghị là thúc giục các nước tiến tới một thỏa thuận mới về cắt giảm khí thải để thay thế Nghị định thư Kyoto (sẽ hết hiệu lực vào năm 2012). Các nhà khoa học tham gia hội nghị ở Đại học Oxford đưa ra những bằng chứng trong lịch sử để bảo vệ quan điểm của họ về xu thế dâng lên của nước biển. Cách đây 3 triệu năm nhiệt độ trái đất tăng 2-3 độ C và mực nước biển tăng thêm 25-35 m, còn khoảng 122.000 năm trước nhiệt độ địa cầu tăng 2 độ C và mực nước biển tăng 10 m.

“Những cảnh tượng mà chúng ta đang chứng kiến tại Greenland, Nam Cực có thể chỉ là hiện tượng tạm thời, nhưng đó cũng có thể là sự khởi đầu cho xu thế mà trái đất trải qua từ 122.000 năm trước”, Vellinga nói.

Vellinga và các nhà khoa học khác khẳng định mực nước biển tăng thêm khoảng 20 cm trong thế kỷ trước và tốc độ dâng đang tăng dần. Sự dâng lên ấy làm tăng sức mạnh của nhiều cơn bão mà Ketsana đang hoành hành tại Đông Nam Á là một ví dụ.

“Mực nước biển càng cao thì lũ lụt do bão gây nên càng khủng khiếp”, Rahmstorf giải thích.

Robert Nicholls, một chuyên gia của Đại học Southampton (Anh) cho biết, khoảng 40 triệu người (chiếm 0,6% tổng dân số) trên khắp thế giới sống trong các vùng đồng bằng thường xuyên bị ngập. Những khu vực đó sở hữu tới 5% tài sản toàn cầu do sự hiện diện của nhiều dạng tài sản có giá trị cao như sân bay, nhà máy điện.

Theo Vnexpress ]]> http://sinhquyen.com/biophere/khong-th%e1%bb%83-ngan-ch%e1%ba%b7n-s%e1%bb%b1-dang-len-c%e1%bb%a7a-bi%e1%bb%83n/feed/ 0 http://sinhquyen.com/biophere/vi%e1%bb%87t-nam-nh%e1%ba%adn-2400-t%e1%bb%b7-d%e1%bb%93ng-d%e1%bb%91i-pho-v%e1%bb%9bi-bi%e1%ba%bfn-d%e1%bb%95i-khi-h%e1%ba%adu/ http://sinhquyen.com/biophere/vi%e1%bb%87t-nam-nh%e1%ba%adn-2400-t%e1%bb%b7-d%e1%bb%93ng-d%e1%bb%91i-pho-v%e1%bb%9bi-bi%e1%ba%bfn-d%e1%bb%95i-khi-h%e1%ba%adu/#comments Thu, 18 Jun 2009 07:09:13 +0000 Trong Hiep http://sinhquyen.com/?p=370 (Dân trí)- Ngân hàng Đầu tư châu Âu vừa cấp cho Việt Nam vay khoản tín dụng trị giá 100 triệu Euro (khoảng 2.400 tỷ đồng) để giảm nhẹ tình trạng biến đổi khí hậu.

Theo kế hoạch, 70% trên tổng số kinh phí này sẽ được được sử dụng cho các dự án năng lượng tái tạo và sử dụng hiệu quả năng lượng. Đây chỉ là một trong số những hỗ trợ của các nhà tài trợ quốc tế cho Việt Nam nhằm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về Biến đổi khí hậu (BĐKH).

Ước tính, trong giai đoạn đầu, Việt Nam cần số kinh phí 1.965 tỷ đồng (120 triệu USD) của Chương trình mục tiêu Quốc gia mới đủ đáp ứng xây dựng kế hoạch hành động của một số Bộ, ngành, địa phương. Để triển khai tiếp những hoạt động ứng phó với BĐKH thì số kinh phí cần có đội lên gấp hàng trăm lần.

Vì thế, theo các chuyên gia của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP), việc huy động tài chính từ các nước phát triển cho các chương trình ứng phó với BĐKH ở các quốc gia nghèo và đang phát triển nghèo là điều tối cần thiết.

Trong thời gian qua, Chính phủ nhiều nước, các tổ chức quốc tế như UNDP, Cơ quan Hợp tác Phát triển Nhật Bản (JICA)… đã và đang góp phần thúc đẩy nhanh việc triển khai các dự án giảm nhẹ và thích ứng với BĐKH tại Việt Nam.

Trong nhiều năm qua, Bộ TN&MT đã phối hợp cùng các nhà khoa học quốc tế nghiên cứu, đánh giá diễn biến và xu thế BĐKH, xây dựng các kịch bản có độ tin cậy cao…

P. Thanh

Các hạt siêu nhỏ trên tầng bình lưu sẽ làm chệch đường đi của ánh sáng từ mặt trời. Ảnh: Daily Mail.

Ông John Horden, giám đốc Văn phòng Khoa học và Công nghệ của Nhà Trắng, cho rằng biện pháp gây tranh cãi này được coi là cách cuối cùng để làm nguội bầu khí quyển trái đất. “Đó là giài pháp nên được xem xét, bởi chúng ta không được phép loại trừ bất kỳ giải pháp nào”, Horden nói.

Ông Horden đã trình bày ý tưởng bắn các phân tử sulphur dioxide, nhôm oxide hoặc một số loại hạt nhân tạo lên tầng bình lưu – cách bề mặt trái đất khoảng 50 km. Giới khoa học hy vọng các hạt siêu nhỏ sẽ làm chệch đường đi của tia nắng mặt trời, khiến chúng quay trở lại không gian trước khi bị bầu khí quyển địa cầu hấp thụ.

Tên lửa, máy bay, các loại súng lớn của hải quân và thậm chí cả khinh khí cầu sẽ tham gia vào nỗ lực bắn các hạt nói trên lên trời. Tuy nhiên, ông Horden cũng thừa nhận kế hoạch sẽ gây nên một số tác động phụ và không thể giải quyết toàn bộ các vấn đề phát sinh từ hiệu ứng nhà kính. Nhưng ông khẳng định Mỹ sẽ vẫn phải sử dụng kế hoạch ấy vì tình thế đã trở nên cấp bách.

“Tình hình hiện nay giống như việc chúng ta ngồi trong một chiếc xe hơi với hệ thống phanh tồi và đang lao về một tảng đá trong màn sương mù”, ông ví von.

Những người phản đối Horden cho rằng ý tưởng của ông có thể gây nên những hậu quả nghiêm trọng hơn cả hiệu ứng nhà kính. Tuy nhiên, Horden nhấn mạnh rằng loài người chẳng còn nhiều thời gian, bởi tình trạng ấm lên toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn nhiều so với dự đoán của giới khoa học. Ý tưởng của ông đương nhiên không ngăn chặn hoàn toàn hiệu ứng nhà kính, song nó có thể giúp con người có thêm thời gian.

Horden cũng đề xuất ý tưởng chế tạo những “cây nhân tạo” có khả năng hấp thụ carbon dioxide – thủ phạm chính gây biến đổi khí hậu. Việc phát triển cây nhân tạo có thể “ngốn” nhiều tiền của trong giai đoạn đầu, song Horden khẳng định kế hoạch đó hoàn toàn khả thi.

Minh Long/vnexpress.net (theo Daily Mail)

Ảnh: thelivingmoon.com.

Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết, diện tích bề mặt có băng tại Bắc Cực đã giảm 444.800 km vuông so với mức trung bình trong khoảng thời gian từ năm 1979 tới năm 2.000. Độ dày của các lớp băng cũng giảm tới mức thấp nhất trong lịch sử.

Walt Meier, một chuyên gia của Đại học Colorado (Mỹ), cho rằng tình trạng biến đổi khí hậu khiến băng tan nhanh trong hai thập kỷ gần đây. Ông dự đoán Bắc Băng Dương sẽ không còn băng trong khoảng thời gian từ năm 2020 tới 2040. Thậm chí viễn cảnh đó còn có thể xảy ra vào năm 2013.

“Phần lớn chúng ta đều tán thành quan điểm cho rằng băng ở Bắc Cực sẽ biến mất vào mùa hè, vấn đề là khi nào điều đó xảy ra. Nhiệt độ khí hậu tiếp tục tăng lên cùng với lượng CO2 trong khí quyển. Ngay cả khi chúng ta không thải ra CO2 nữa thì nhiệt độ toàn cầu vẫn tăng. Bắc Băng Dương sẽ tiếp tục hấp thu nhiệt khiến băng không ngừng tan chảy”, ông nói.

Nhiều nghiên cứu dựa trên mô hình máy tính cho thấy, cực bắc của địa cầu sẽ hết băng trước năm 2037. Cực nam của hành tinh cũng không thoát khỏi tình trạng đó. Các hình ảnh của vệ tinh cho thấy một chiếc cầu băng khổng lồ tại Nam Cực vừa gãy vào tuần trước. Chiếc cầu này giúp cố định vị trí của một khối băng có diện tích bằng một nửa Scotland.

Theo Meier, băng ở Bắc Cực tan nhanh hơn dự báo của giới khoa học vì hiệu ứng nhà kính. Tình trạng đó không chỉ tác động xấu tới gấu Bắc Cực, mà còn làm thay đổi khí hậu trên toàn thế giới. Băng có khả năng phản chiếu tia nắng mặt trời khiến lượng nhiệt mà đại dương hấp thu giảm đi. Khi băng ở một nơi nào đó trên đại dương biến mất, nước sẽ hấp thu nhiều nhiệt hơn.

Hậu quả là băng ở nơi khác tiếp tục tan và diện tích của nước ngày càng mở rộng. Sự tan chảy của băng cũng có thể gây nên tranh chấp giữa các quốc gia trong hoạt động khai thác tài nguyên như dầu mỏ và vận tải đường biển.

Minh Long/vnexpress.net (theo Telegraph)

Ảnh: nasaimages.org.

Nhờ các đạo luật quốc tế mà những hóa chất có hại đối với tầng ozone như chlorofluorocarbon (CFC), methyl bromide đang giảm dần. Nhưng khi phóng các tên lửa dùng nhiên liệu rắn, chúng thải trực tiếp khí clo ra tầng bình lưu (cách bề mặt trái đất khoảng 50 km). Tại đây clo phản ứng với oxy để tạo ra clo oxit – chất có khả năng hủy diệt ozone.

Trong bối cảnh các vụ phóng vệ tinh, tàu vũ trụ trên khắp thế giới ngày càng tăng, những quả tên lửa sẽ sớm trở thành hiểm họa đáng sợ nhất đối với tầng ozone. “Tình hình hiện nay chưa đến mức khẩn cấp, song nếu chúng ta đợi thêm 30 năm nữa, mọi chuyện sẽ khác”, Darin Toohey, một nhà khoa học của Đại học Colorado (Mỹ), phát biểu.

Hiện nay Mỹ, Liên minh châu Âu và Ấn Độ sử dụng cả nhiên liệu lỏng và nhiên liệu rắn cho tên lửa của họ. Hỗn hợp này tồn tại dưới dạng bột hoặc tinh thể. Riêng Nga và Trung Quốc chỉ sử dụng nhiên liệu lỏng. Nhiều nhà khoa học cho rằng nhiên liệu lỏng trong tên lửa có mức độ gây hại đối với tầng ozone thấp hơn so với nhiên liệu rắn.

“Những tên lửa trong tương lai sẽ sử dụng nhiên liệu lỏng và chúng sẽ bay lên trời với tần suất gấp 10 tới 100 lần hỏa tiễn ngày nay. Với tần suất cao như thế, tôi đoán rằng tầng ozone sẽ chịu tác động tiêu cực trong vòng 10 đến 20 năm nữa. Tuy nhiên chúng ta chưa có bằng chứng để chứng minh nhận định này”, Martin Ross, một nhà nghiên cứu khí quyển của tập đoàn Aerospace tại thành phố Los Angeles (Mỹ), phát biểu.

Mỗi loại nhiên liệu trong tên lửa có mức độ ô nhiễm khác nhau. Một số nhiên liệu giải phóng các hoá chất vào tầng không khí thấp. Tại đây chúng nhanh chóng biến mất nhờ những cơn mưa. Một số loại khác thải hóa chất ở tầng bình lưu, nơi chúng tồn tại lâu hơn và phản ứng với hóa chất khác.

Từ năm 1979 tới năm 1990 lượng ozone trong tầng bình lưu suy giảm khoảng 5%. Vì tầng ozone ngăn cản phần lớn các tia cực tím có hại từ mặt trời, sự suy giảm của nó trở thành một mối quan tâm toàn cầu. Các nước đã ký kết Nghị định thư Montreal về hạn chế và chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng và sản xuất các hợp chất carbon của clo và flo cũng như các chất hóa học gây suy giảm tầng ozone khác.

Sự suy giảm ozone thay đổi tùy theo vùng địa lý và tùy theo mùa. Lỗ thủng ozone dùng để chỉ sự suy giảm ozone nhất thời hằng năm ở hai cực trái đất. Nồng độ clo tăng cao trong tầng bình lưu (clo xuất hiện CFC và các khí khác do loài người sản xuất ra bị phân hủy) chính là nguyên nhân gây ra sự suy giảm tấm áo giáp của trái đất này.

Minh Long/vnexpress.net (theo National Geographic)

Một sông băng tại Nam Cực đang tan chảy. Ảnh: ecoenquirer.com.

Đây là kết luận của bản báo cáo công bố tại Geneva hôm 25/2, tóm tắt kết quả nghiên cứu của hàng nghìn nhà khoa học từ 60 nước trong chương trình Năm địa cực quốc tế (International Polar Year). Họ đã nghiên cứu Nam Cực trong 2 năm (2007-2008) và có một số phát hiện đã được công bố trước đó.

Giới khoa học từng tin rằng hiện tượng tan băng chỉ xảy ra ở bán đảo Nam Cực – một dải đất hẹp hướng về phía nam của châu Mỹ. Nhưng dữ liệu từ vệ tinh và các trạm dự báo thời tiết tự động tại Nam Cực cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. “Hiện tượng tan băng đang xảy ra ở phía tây của Nam Cực. Đó là điều không ai nghĩ tới”, Colin Summerhayes, giám đốc chương trình nghiên cứu Nam Cực của Anh, thông báo.

Trong nhiều năm qua, lục địa nằm ở đáy hành tinh được coi là nơi duy nhất trên hành tinh không chịu tác động của tình trạng thay đổi khí hậu, vì một nghiên cứu từng khẳng định nhiệt độ ở Nam Cực giữ nguyên, thậm chí còn giảm đi ở một số nơi.

Colin Summerhayes cho biết, Pine Island, sông băng lớn nhất ở phía tây Nam Cực đang tiến về phía đại dương với tốc độ lớn hơn 40% so với thập niên 70. Trong quá trình di chuyển, băng tan chảy thành nước và lượng nước này lại càng đẩy nhanh tốc độ di chuyển. Sông băng khác ở phía tây Nam Cực có tên Smith cũng đang tiến ra đại dương với tốc độ lớn hơn 83% so với năm 1992.

Các sông băng đang tiến về phía đại dương với tốc độ lớn hơn vì các thềm băng – thứ duy nhất có thể ngăn chặn chúng – đang tan chảy. Nước thoát ra từ các sông băng chắc chắn sẽ làm tăng mực nước biển.

Theo Colin, nếu toàn bộ băng ở phía tây Nam Cực tan chảy, mực nước biển toàn cầu sẽ tăng từ 0,9 tới 1,5 m vào cuối thế kỷ. Mức tăng này cao hơn nhiều so với dự đoán của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu. Trong khi đó những thềm băng có tác dụng ngăn chặn băng “chạy” ra biển cũng đang suy yếu.

Minh Long vnexpress (theo AP)

Năm 2008, chương trình Greater Mekong của WWF thực hiện nghiên cứu tại Cà Mau (Việt Nam) và Krabi (Thái Lan) nhằm làm rõ tác động của biến đổi khí hậu đối với phát triển kinh tế, sinh kế người dân và các chương trình bảo tồn của WWF.

Với sự hợp tác của Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam, nghiên cứu cho thấy, bão và mực nước biển dâng cao sẽ tác động nghiêm trọng đến các ngành kinh tế của Cà Mau, trong khi công tác quản lý ngắn và dài hạn của tỉnh chưa đủ để giải quyết những vấn đề này. Do vậy, Cà Mau được khuyến cáo cần xây dựng Chiến lược quản lý tổng hợp nước, cũng như xem xét vấn đề biến đổi khí hậu khi lập kế hoạch phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng khuyến nghị các nhà hoạch định tỉnh này nên chú trọng hơn nữa đến bảo vệ sinh thái – duy trì hoặc tôn tạo những vùng tự nhiên như cồn cát, đất ngập nước và rừng duyên hải có tác dụng giảm sức mạnh của bão, cải thiện chất lượng nước và điều tiết dòng chảy. Đồng thời, cần nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm cũng như công tác cứu trợ khẩn cấp để chuẩn bị cho những thảm họa liên quan tới khí hậu trong tương lai.
Nước ngập, việc đánh bắt của người dân sẽ bị ảnh hưởng. Ảnh: Báo Cà Mau.

Nước dâng cao, việc đánh bắt của người dân sẽ bị ảnh hưởng. Ảnh: Báo Cà Mau.

Cũng theo nghiên cứu trên, do các hệ sinh thái và nông nghiệp của đồng bằng sông Mekong đều dựa vào dòng chảy tự nhiên và phù sa bồi đắp của con sông này, nên những thay đổi ở vùng thượng nguồn như ngăn chặn dòng chảy tự nhiên và trầm tích sẽ làm các tác động của sự dâng cao mực nước biển nghiêm trọng hơn, đồng thời giảm sản lượng nông nghiệp. Vì vậy, WWF kêu gọi cần các nỗ lực liên quốc gia để sông Mekong được chảy tự do.

WWF đang hướng tới mục tiêu bảo tồn 600.000 km vuông rừng và sông ở vùng Mekong – nơi có giá trị đa dạng sinh học hàng đầu trên thế giới, vốn đang phải đối mặt với những đe dọa nghiêm trọng từ biến đối khí hậu. Đây cũng là nơi cư trú và nguồn sống của hơn 300 triệu người dân các nước Campuchia, Trung Quốc (tỉnh Vân Nam), Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.
Lưu vực sông Mekong là nơi trú ngụ của ít nhất 1.300 loài cá trong đó có cá da trơn Mekong khổng lồ – một trong những loài cá ngọt lớn nhất thế giới. Mekong cũng là con sông có sự đa dạng sinh học nhất hành tinh, hơn cả sông Amazon về mật độ loài với nhiều loài đặc hữu.

Tiến Dũng (vnexpress.net)

- Việt Nam được nhận định là một trong 5 quốc gia chịu tác động nhiều nhất từ biến đổi khí hậu toàn cầu. Vậy xin Bộ trưởng cho biết trong những năm tới chúng ta sẽ bị ảnh hưởng ra sao?

Các nhà khoa học của Việt Nam, Ngân hàng Thế giới… đã nghiên cứu và đánh giá ảnh hưởng của nước biển dâng đối với Việt Nam. Bộ Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng 3 kịch bản khác nhau: nếu nước biển dâng 1 mét, 2 mét và 3 mét sẽ ảnh hưởng thế nào tới Việt Nam. Gói tài trợ 40 triệu USD của Đan Mạch giúp chúng ta nghiên cứu, đánh giá ảnh hưởng của việc này.

Trong vòng 100 năm nữa, nếu thế giới không tích cực có giải pháp hạn chế hiệu ứng nhà kính và nhiệt độ trái đất nóng thêm 2 độ C thì chắc chắn ở Việt Nam nước biển sẽ dâng lên chừng một mét. Trong trường hợp này, 3/4 đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long sẽ bị ngập, sản lượng lương thực của chúng ta bị mất ít nhất 10% và khoảng 10% dân số Việt Nam sẽ mất công ăn việc làm.

Chúng ta có bờ biển dài hơn 3.000 km, 28 tỉnh thành phố giáp biển, mỗi năm xuất khẩu chừng 5 triệu tấn gạo, vài triệu tấn hải sản, hạt điều, cà phê… nuôi một phần nhân loại. Nếu nước biển dâng, chúng ta phải cắt phần xuất khẩu này. Nhưng có nghịch lý là biến đổi khí hậu cũng sẽ gây hạn hán, nhiều vùng của nước ta sẽ bị sa mạc hóa, không trồng trọt được.

Một dấu hiệu đơn giản của nước biển dâng chính là triều cường. Tại TP HCM, triều cường dâng 1,5 mét và cả tuần mới rút hết, gây ảnh hưởng tới nhà cửa, giao thông… Do vậy, chúng ta phải đánh giá hết được mức độ của nước biển dâng và có các kịch bản khác nhau.

Triều cường tại TP HCM. Ảnh: Thiên Chương.

- Ông có thể nói rõ hơn tác động của biến đổi khí hậu đối với nạn triều cường ở TP HCM?

- Nhiều tỉnh thành phố ở nước ta bị triều cường nhưng TP HCM bị ảnh hưởng nặng nhất vì đây là nơi có kinh tế, giáo dục, du lịch phát triển rất mạnh. Triều cường khiến một số quận của thành phố ngập. Cuối năm ngoái, một số vùng ở đây ngập chừng 1,5 mét, đường sá không đi lại được, máy móc, nhà cửa chìm trong nước.

Nguy hiểm của triều cường là dự báo chưa chính xác và báo cũng không kịp để người dân di chuyển. Hiện tượng này mới xuất hiện được mấy năm gần đây và xảy ra khá thường xuyên. Hiện, chưa xác định được thiệt hại về kinh tế nhưng rõ ràng sinh hoạt của nhân dân bị ảnh hưởng.

- Vậy Việt Nam có giải pháp gì đối phó với tình trạng này?

- Chúng tôi đang nghiên cứu xem có đắp đê biển ở đồng bằng sông Cửu Long hay không và nếu có thì đắp như thế nào, bởi có ý kiến cho rằng đây là đồng bằng tự nhiên nên nếu đắp đê thì ảnh hưởng đến sản lượng nông nghiệp. Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đang nghiên cứu việc sử dụng 40 triệu USD tài trợ này.

Nhận thức của người dân thế giới về nước biển dâng đang nóng bỏng. Những hội nghị có nguyên thủ đến dự nhiều nhất hiện nay cũng liên quan đến biến đổi khí hậu. Như hội nghị ở Ba Lan vừa qua có nguyên thủ của 180 nước tới dự và Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân dẫn đầu đoàn Việt Nam dự hội nghị này.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu chưa được như thế. Do vậy chúng ta phải tiết kiệm trong sinh hoạt, chọn công nghệ sạch trong sản xuất… để không làm trái đất nóng dần lên. Nước biển dâng như vậy sẽ tàn khốc hơn cả chiến tranh thế giới bởi nó âm thầm, ngấm ngầm từng bước. Vì vậy, cả cộng đồng thế giới phải có trách nhiệm hơn trong vấn đề này.

Một góc vựa lúa đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Tiến Dũng.

- Có khuyến cáo rằng, để tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, Việt Nam cần đưa ra mức giá nước hợp lý hơn. Chính phủ Việt Nam suy nghĩ thế nào về giá nước cũng như giá cho thuê đất để đối phó với vấn đề biến đổi khí hậu?

- Từ tháng 12/2008, việc tính giá đất được chuyển từ Bộ Tài chính về Bộ Tài nguyên và Môi trường. Chúng tôi mới nhận nhiệm vụ này và đang xây dựng các kịch bản về giá đất. Nhưng tinh thần chỉ đạo chung là chuyển sang đấu giá đất. Loại trừ đất công làm đường, thủy lợi…, còn lại đất dịch vụ, xây dựng nhà máy xí nghiệp, khu công nghiệp, nhà ở… sẽ tiến tới đấu giá.

So với giá nước trên thế giới thì giá nước ở Việt Nam là rẻ nhất, gần như là cho không. Do vậy sẽ phải lấy cơ chế kinh tế để điều tiết về vấn đề tài nguyên nước. Ở vùng thừa nước dùng sẽ phải tính giá cao hơn để lấy khoản tiền đó hỗ trợ cho những vùng khô hạn, hạn hán.

Ngày 20/1, Hội thảo khu vực về thích ứng với Biến đổi khí hậu trong quản lý tài nguyên Đất và nước được tổ chức tại Hà Nội. Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam Peter Lysholt Hansen cho biết, với bờ biển dài và thấp, thường xuyên bị bão và lốc hoành hành, lượng mưa cao và thất thường, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu tác động nhiều nhất từ biến đổi khí hậu toàn cầu.

Còn Bộ trưởng Phát triển Đan Mạch Ulla Tornaes nhận xét: “Cộng đồng quốc tế ngày càng quan ngại trước những hậu quả mà biến đổi khí hậu gây ra đối với con người trên toàn thế giới, đặc biệt là người dân tại các nước đang phát triển – những người có ít khả năng nhất để thích ứng với những biến đổi này”.

Tiến Dũng/vnexpress.net

Tình trạng nóng lên của khí hậu vẫn diễn ra, bất chấp các khu vực rộng lớn của Thái Bình Dương tiếp tục lạnh đi do hiệu ứng của hiện tượng La Nina. Các nhà khoa học Anh thuộc trung tâm Met Office Hadley Center dự đoán năm 2009 sẽ nóng nhất kể từ năm 2005 và nhiệt độ có khả năng tăng tiếp trong những năm sau này.

Kỷ lục nóng nhất hiện nay vẫn là năm 1998 với nhiệt độ trung bình 14,52 độ C, vượt xa mức 14 độ C của trung bình giai đoạn 1961-1990 (thường được lấy làm chuẩn thời tiết dài hạn). Khí hậu đặc biệt của năm 1998 là do ảnh hưởng mạnh mẽ của hiện tượng El Nino, với mức độ nóng bất thường của bề mặt biển phía đông Thái Bình Dương.

Hiện có nhiều quan điểm khác nhau về cơ chế gây ra hiện tượng El Nino và La Nina, nhưng các nhà khoa học đều thống nhất với nhau rằng chúng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với mô hình thời tiết toàn cầu. Sức mạnh của các đợt gió mậu dịch thổi từ phía đông sang phía tây qua vùng xích đạo Thái Bình Dương cũng được cho là một nhân tố quan trọng với mô hình này.

Giáo sư Chris Folland thuộc Met Office Hadley Center cho biết thêm: “Mức độ nóng kỷ lục tăng lên có thể xảy ra ngay khi El Nino có quy mô vừa phải phát triển. Các hiện tượng như El Nino và La Nina có ảnh hưởng mạnh đến nhiệt độ trên bề mặt toàn cầu”.

Giáo sư Phil Jones, giám đốc trung tâm nghiên cứu khí hậu của Đại học East Anglia (Anh) thì nhận định, tình trạng ấm lên toàn cầu sẽ chưa chấm dứt, cho dù năm 2009 cũng giống như năm 2008 không vượt qua kỷ lục nắng nóng 1998. Ông nhấn mạnh rằng nhiệt độ trung bình giai đoạn 2001-2007 là 14,44 độ C, nóng hơn 0,21 độ C so với giai đoạn 1991-2000.

Đình Chính (theo Reuters)

Nghĩa trang kinh ngạc này đã cung cấp bằng chứng về hai nền văn minh từng sống ở đây, cách nhau 1.000 năm, khi mà Sahara còn ẩm ướt và xanh tốt.

Bộ xương người phụ nữ và có thể là hai đứa con của cô, 5 tuổi và 8 tuổi, được chôn cách đây 5.300 năm ở Sahara. Những bộ xương này được tìm thấy trong một nghĩa địa thời kỳ đồ đá cổ nhất từng được tìm thấy ở sa mạc châu Phi. Ảnh: AP.

Paul Sereno từ Đại học Chicago và cộng sự đang tìm kiếm các hóa thạch khủng long tại Niger thì tình cờ phát hiện ra điều này. Khoảng 200 ngôi mộ người được tìm thấy ở đây trong năm 2005 và 2006, bên cạnh xác của động vật, các loài cá lớn và cá sấu.

“Ở bất cứ đâu bạn đào lên, đều có những mảnh xương của các loài động vật vốn không sống trong sa mạc. Tôi nhận ra rằng chúng tôi đang đứng trên một Sahara xanh tốt”, Sereno nói.

Nghĩa địa này lộ ra do gió nóng của sa mạc, gần một nơi xưa kia là một cái hồ. Nó nằm trong vùng Gobero, trong sa mạc Tenere khắc nghiệt của Niger, còn được biết đến như là một “sa mạc trong sa mạc”.

Những bộ xương người thuộc hai quần thể khác nhau, sống vào hai thời kỳ ẩm ướt cách nhau bởi một giai đoạn khô hạn.

Các xét nghiệm định tuổi bằng phóng xạ carbon cho thấy những người sống gần đây nhất cũng vào khoảng 1.000 năm trước khi người Ai Cập xây kim tự tháp. Nhóm thứ nhất chiếm lĩnh vùng này khi Sahara ở thời kỳ ẩm ướt nhất, khoảng 10.000 đến 8.000 năm trước. Nhóm người thứ hai sống cách đây khoảng 7.000 đến 4.500 năm.

T. An/vnexpress.net (theo AP)