Hơn một tháng đã trôi qua kể từ khi vụ nổ tại dàn khoan dầu Deepwater Horizon trong vịnh Mexico giết chết 11 người và khiến hàng trăm nghìn tấn dầu tràn lên mặt biển. Trong những tuần sau đó, giới chức Mỹ và các tổ chức thực hiện mọi biện pháp để ngăn chặn sự lan rộng của dầu và giảm thiểu những thiệt hại về mặt môi trường.

Nhưng tới nay mọi nỗ lực đều không mang lại kết quả đáng kể. Cuối tuần trước thống đốc bang Louisiana, ông Bobby Jindal, thông báo ông sẽ ra lệnh xây dựng rào chắn bằng cát để ngăn dầu tràn tới bờ biển của bang.

Người ta phát hiện xác nhiều con cá mập và cá heo dạt vào bờ. Cua, rùa và chim vật lộn trong làn nước ô nhiễm khi dầu lan tới những vùng đầm lầy của bang Louisiana. Một bãi biển ở phía nam New Orleans phải ngừng hoạt động vì dầu. Lực lượng tuần duyên Mỹ cho biết, vệt dầu loang khổng lồ đã trải dài trên một khu vực có chiều dài tới 240 km.

Những chiếc thuyền bắt tôm vớt dầu ở vùng biển Chandeleur Sound, bang Lousiana, Mỹ.

Dầu tràn qua một dàn khoan (góc phải phía trên) trong vùng biển Chandeleur Sound, bang Lousiana.

Một con chim biển bơi sát một tàu trong vùng biển ngoài khơi Louisiana.

Xác một con sứa nổi trên vịnh Mexico.

Dầu lan tới phía bắc quần đảo Chandeleur, bang Louisiana, Mỹ.

Một đàn cá heo mũi chai bơi trong làn nước đầy dầu trong vùng biển Chandeleur Sound.

Vệt dầu loang xoay theo các dòng hải lưu trong vịnh Mexico.

Những con chim bay qua một ổ trứng trên đảo Louisiana, Mỹ. Vỏ của ba quả trứng trong ổ đã chuyển sang màu vàng.

Một nhân viên của tổ chức Greenpeace lấy mẫu nước tại cửa sông Mississippi gần thành phố Venice, bang Louisiana, Mỹ vào ngày 19/5.

Con chuồn chuồn cố gắng làm sạch dầu trên cánh tại vịnh Garden Island, gần thành phố Venice, bang Louisiana, Mỹ.

Minh Long (Ảnh: AP)

Ảnh minh họa: organize.com.

National Geographic cho biết, đó là thống kê mà tạp chí World Watch đưa ra trong một bài viết mới đây. Bài viết cho rằng sự bùng nổ dân số, tình trạng du nhập lối sống phương Tây, sự cải thiện điều kiện vệ sinh ở các nước đang phát triển khiến nhu cầu sử dụng giấy vệ sinh cao cấp tăng mạnh.

“Hậu quả là những khu rừng ở cả bán cầu bắc và bán cầu nam đang bị các công ty giấy đốn ngã để phục vụ nhu cầu sử dụng giấy vệ sinh của người dân”, World Watch nhận xét.

Noelle Robbins, tác giả của bài viết, nói nhu cầu đối với giấy vệ sinh tại các nước đang phát triển tăng dần theo thời gian. Đó là một trong những nhân tố khiến ngày càng có nhiều cây bị đốn. Do nhiều nước cấm khai thác rừng lâu năm, các công ty giấy chuyển hướng sang những rừng trồng. Họ khẳng định rừng trồng là giải pháp tuyệt vời để phục vụ nhu cầu sử dụng giấy vệ sinh mà không tác động tới môi trường.

Song Robbins cho rằng thực tế không phải vậy. Mỗi khi trồng rừng nhân tạo, trong nhiều trường hợp người ta thường chặt rừng tự nhiên để lấy đất khiến động vật mất chỗ ở. Những khu rừng nhân tạo thường chỉ có một hoặc vài loại cây nên động vật và thực vật bản địa không thể sống ở đó. Những người quản lý rừng nhân tạo luôn sử dụng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ để bảo vệ cây – một hành vi gây ô nhiễm môi trường. Khác với rừng tự nhiên, rừng nhân tạo đòi hỏi một lượng nước khá lớn.

Một số công ty giấy không chặt phá rừng mà lấy nguyên liệu từ rác thải. Giải pháp này được nhiều nước ủng hộ. Nhiều cuộc khảo sát cho thấy giấy chiếm từ 35 tới 40% tổng lượng rác mà người dân thải ra hàng ngày. Lượng nước mà người ta sử dụng trong quá trình tái chế giấy ở bãi rác thành giấy vệ sinh thấp hơn nhiều so với quá trình biến cây thành giấy vệ sinh. Việc tái sử dụng giấy cũng làm giảm số cây bị đốn mỗi ngày.

“Giấy vệ sinh, dù được sản xuất từ gỗ hay giấy thải, sẽ tiếp tục là thứ quan trọng trong cuộc sống của các nước phương Tây và cả những quốc gia đang phát triển. Tuyên truyền, cải tiến chất lượng sản phẩm, giảm giá, tiếp thị giấy vệ sinh tái chế là một trong những cách để giảm tình trạng chặt cây. Ngoài ra chúng ta cũng nên quan tâm tới những giải pháp thay thế giấy vệ sinh”, Robbins nhận định.

Minh Long

Những bức ảnh dưới đây của Mercy Corp, đăng trên trang BBC.

Xung đột vũ trang đẩy hàng trăm nghìn người dân Congo vào các trại tị nạn.

Các gia đình trong trại tị nạn chỉ dựa vào một thứ duy nhất để nấu nướng. Đó là củi. Nhu cầu với củi càng lớn thì rừng càng bị chặt phá nhanh. Cứ mỗi ngày trôi qua những người phụ nữ lại phải vào sâu hơn trong rừng để lấy củi.

Một cuộc khảo sát tại nhiều trại tị nạn cho thấy, 90% phụ nữ nói họ bị bắt, hãm hiếp hoặc đánh đập khi lấy củi trong rừng. Thậm chí nhiều người đã bị giết.

Mỗi gia đình cần trung bình 6,8 kg củi để đun mỗi ngày. Nhưng số lượng củi sẽ giảm tới 70% nếu họ sử dụng bếp lò tiết kiệm nhiên liệu do tổ chức phi lợi nhuận Mercy Corp cung cấp.

Những bếp lò này được làm bằng gạch, kim loại và đá. Nếu 10.000 gia đình sử dụng lò hàng ngày trong một năm, người ta sẽ tiết kiệm được 12.775 tấn củi. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc khoảng 240 hecta rừng sẽ không bị chặt phá.

Nhiều phụ nữ Congo học cách làm than bánh để sử dụng cho bếp lò mới. Than bánh xả ít khí thải CO2 hơn so với than hoặc củi.

Để làm than bánh, họ trộn mùn cưa và một số dạng nguyên liệu khác với nước, nặn thành bánh rồi phơi khô.

Những nguyên liệu dùng để làm than bánh có giá rẻ hơn nhiều so với than đá. Một số phụ nữ có cơ hội kiếm thêm tiền bằng cách bán nguyên liệu sản xuất bánh than. Nhiều người khác nuôi gia đình bằng nghề làm bánh than.

Kahindo, người từng suýt bị hãm hiếp trong một lần lấy củi trong rừng, nói những chiếc bếp lò do tổ chức Mercy Corp mang đến giúp cô và những phụ nữ khác cảm thấy an toàn hơn. Nghề làm bánh than cũng giúp cô có tiền để mua thức ăn cho gia đình.

Zabayo Clementine là một trong những phụ nữ đầu tiên tham gia dự án của Mercy Corp vào cuối năm 2008. Cô cho biết, kể từ khi dùng bếp mới cô hầu như không phải rời trại tị nạn. Điều đó khiến cô cảm thấy an toàn hơn.

Minh Long (VnExpress)

Ảnh chụp hồ Aral từ trên cao vào năm 1989 và năm 2008. Ảnh: wikipedia.org.

Từng có diện tích khoảng 67.300 km2 – gần bằng diện tích Ireland – hồ Aral nằm giữa phía nam Kazakhstan và phía tây bắc Uzbekistan. Trên thực tế nó là một vùng bồn địa trũng gồm vài hồ nước mặn nằm ở Trung Á từng liên kết thành một hồ kín (không thông thủy với các biển hay đại dương khác). Hồ Aral có chiều dài 420 km và chiều rộng 280 km. Nó là hồ rộng thứ tư thế giới, sau biển Caspian, hồ Superieur và hồ Victoria.

Hai dòng sông Syr Darya và Amu Darya từng cấp nước cho hồ. Vào đầu thập niên 50 của thế kỷ trước, chính quyền Liên Xô cũ quyết định lấy nước của hai dòng sông để tưới cho vùng đất khô cằn quanh biển Aral, biến nơi đây thành những đồng lúa, dưa, ngũ cốc, và bông. Chủ trương này khiến lượng nước ngọt trong hồ giảm mạnh. Tình trạng suy giảm diện tích mặt nước liên tục của hồ Aral trong những thập kỷ qua khiến hoạt động đánh bắt cá tê liệt và hàng loạt ngư dân phải bỏ nghề. Aral tách thành hai hồ nhỏ hơn vào năm 1990, trong đó một hồ nằm ở Uzbekistan, còn hồ kia (nhỏ hơn) nằm ở Kazakhstan.

Reuters cho hay phần lớn lòng hồ Aral đã biến thành những vùng đất khô cằn. Chúng được bao phủ bởi những bụi cây nhỏ và muối. Hàng trăm tàu đánh cá nằm chỏng trơ trên những vùng đất khô như thể chúng rơi từ trên trời xuống. Sự bốc hơi của hồ tạo nên nhiều lớp cát mặn trên những vùng trước kia từng là đáy hồ. Điều đáng lo ngại là loại cát này có thể theo gió tới tận Nhật Bản và khu vực Scandinavia, gây nên nhiều bệnh tật cho người dân.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon tham quan “nghĩa trang” tàu cá tại thành phố Nukus, Uzbekistan. Vùng đất trong ảnh từng là lòng hồ Aral. Ảnh: AFP.

Theo AP, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon đã thị sát hồ Aral vào ngày 4/4 bằng trực thăng trong chuyến công du tới 5 nước cộng hòa Trung Á thuộc Liên Xô cũ.

“Tôi cảm thấy rất sốc. Đây rõ ràng là một trong những thảm họa môi trường nghiêm trọng nhất trên thế giới”, Reuters dẫn lời phát biểu của ông Ban sau chuyến thị sát hồ Aral.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc kêu gọi các nhà lãnh đạo Trung Á thảo luận với nhau để tìm ra các giải pháp ngăn chặn tình trạng mất nước trong hồ Aral. Ông khẳng định các cơ quan chuyên môn của Liên Hợp Quốc sẽ hỗ trợ các nước Trung Á trong nỗ lực này.

Giới khoa học khẳng định sự biến mất của hồ Aral sẽ gây nên thảm họa sinh thái và kinh tế cho khu vực.

Minh Long(VnExpress)

Ảnh chụp núi lửa Eyjafjallajokull tại Iceland vào ngày 19/4. Ảnh: Reuters.

“Lượng khí CO2 thoát ra từ núi lửa Eyjafjallajokull tại Iceland vào khoảng 150.000 tấn mỗi ngày”, AFP dẫn lời Colin Macpherson, một nhà nghiên cứu trái đất của Đại học Durham, Anh.

Nhưng Patrick Allard, một chuyên thuộc Viện Vật lý địa cầu Paris, cho rằng con số ấy có thể lên tới 300.000 tấn.

Theo AFP, dữ liệu của Cơ quan Môi trường châu Âu cho thấy lượng khí thải mà các phi cơ của 27 nước châu Âu tạo ra lên tới 440.000 tấn mỗi ngày. Như vậy, ngay cả khi núi lửa phun ra 300.000 tấn khí CO2 mỗi ngày, nó vẫn thua xa các máy bay châu Âu về mức độ tạo ra khí thải.

Giới khoa học khẳng định lượng khí CO2 thoát ra từ núi lửa Eyjafjallajokull không đủ lớn để gây nên bất kỳ tác động nào đối với hiện tượng biến đổi khí hậu. Thậm chí nhiều người còn nói sự phun trào của núi lửa khiến bầu khí quyển trong lành hơn do các máy bay không thể cất cánh. Nhưng các chuyên gia nói khí CO2 vẫn được thải ra khi người dân sử dụng các phương tiện giao thông như tàu hỏa, xe hơi, xe buýt tàu thủy để thay thế máy bay.

Dữ liệu của Viện Các nguồn tài nguyên thế giới cho thấy, tổng khối lượng 6 loại khí gây hiệu ứng nhà kính mà thế giới thải ra vào năm 2005 là 36 tỷ tấn nếu quy đổi ra khí CO2.

Minh Long(VnExpress)

Động vật kiếm ăn dưới đáy các nguồn nước. Ảnh: commondreams.org.

Theo các nhà khoa học, lượng khí N2O do động vật thải ra nhỏ hơn nhiều so với hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, song chúng cũng góp phần vào quá trình biến đổi khí hậu. Ngoài ra, tác động của N2O do động vật thải ra sẽ lớn hơn theo thời gian do các loại phân bón hóa học giàu nitơ tiếp tục xâm nhập vào sông, suối, hồ và biển.

N2O là một loại khí có khả năng gây hiệu ứng nhà kính, có tác động lớn hơn 310 lần so với CO2 với cùng khối lượng (CO2 vẫn là chất khí gây hiệu ứng nhà kính nguy hiểm nhất vì nó chiếm tỷ lệ lớn nhất). Nhóm nghiên cứu của Peter Stief, một chuyên gia thuộc Viện Vi trùng học hải dương Max Planck, nhận thấy tất cả động vật kiếm mồi dưới đáy sông, suối, hồ, biển bằng cách đào bới đều thải ra N2O vì chúng ăn vi khuẩn chuyển hóa nitơ.

“Các vi khuẩn này có khả năng tồn tại trong dạ dày của động vật. Điều này khiến chúng tôi ngạc nhiên”, Peter nhận xét. Tất nhiên, lượng N2O mà động vật dưới nước thải ra không gây tác động lớn đối với thay đổi khí hậu ở quy mô toàn cầu. Nhưng đối với từng hồ hoặc sông, tác động của N2O không hề nhỏ.

Việt Linh (theo Livescience)

Ngày 11/4 “Ngày hội sống xanh” sẽ được tổ chức tại Cung Văn hóa Lao động quận 1 (TP HCM), với nhiều hoạt động phong phú hướng tới bảo vệ môi trường, nhằm góp phần tuyên truyền giáo dục thay đổi thói quen gây ảnh hưởng không tốt tới môi trường của cộng đồng.

Tham dự ngày hội, các bạn trẻ sẽ được trải nghiệm các khu vực xanh: không gian xanh, trường học xanh, ngôi nhà xanh, sân chơi xanh… cùng vui chơi, giao lưu, tìm hiểu, trao đổi và trải nghiệm cuộc sống thân thiện với môi trường. Với quy mô lớn, dự kiến ngày hội sẽ thu hút khoảng 5.000 người tới tham dự.

Ảnh: Go Green.

Không chỉ đưa các bạn trẻ vào không gian xanh với các gian triển lãm sản phẩm thân thiện môi trường, các trò chơi có chủ đề bảo vệ môi trường, ngày hội còn mang lại nhiều kiến thức bổ ích với các phương pháp tiết kiệm năng lượng… Đồng thời, các bạn trẻ sẽ có cơ hội giao lưu với ca sĩ Hiền Thục, Minh Thuận và nghe những tâm sự về lối sống xanh của họ.

Một trong những hoạt động có ý nghĩa cộng đồng tại “Ngày hội sống xanh” là những bộ quần áo cũ do các bạn mang đến sẽ được giặt bằng công nghệ mới không dùng xà phòng để tặng cho những người có hoàn cảnh kém may mắn.

Toàn bộ số tiền thu được trong ngày hội sẽ được lập thành Quỹ từ thiện, dùng để cải thiện môi trường sống cho các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trong thành phố.

Chương trình được sự hỗ trợ của Công ty Ôtô Toyota Việt Nam và là một trong những hoạt động thuộc khuôn khổ chương trình Go Green – Hành trình Xanh tổng thể do Toyota Việt Nam phối hợp cùng Tổng cục Môi trường và Bộ GD&ĐT.

Con vật kỳ lạ có hình dạng khá giống loài chân giống khổng lồ Bathynomus giganteus. Ảnh: Reddit.

Fox News hôm 31/3 cho hay, một kỹ sư trong tàu ngầm đã đưa ảnh con vật lên trang reddit.com và mô tả cụ thể quá trình tìm thấy con vật. Sau đó anh này nhờ độc giả xác định danh tính của con vật kỳ lạ.

Người kỹ sư viết: “Tôi làm việc cho công ty thăm dò đáy biển mang tên Sub-sea Survey. Trong một chuyến thăm dò mới đây dưới đáy vịnh Mexico chúng tôi thấy con vật này mắc vào tàu ngầm mini điều khiển từ xa. Nó có chiều dài khoảng 760 cm từ đầu tới đuôi và chúng tôi cho rằng nó sống ở độ sâu gần 2.600 m”.

Tuy nhiên, người kỹ sư không biết chính xác vị trí mà tàu ngầm điều khiển từ xa gặp con vật nên anh không thể nói nó sống ở đâu. Những bức ảnh nhanh chóng được phát tán sang hàng loạt trang web khác như Deep Sea News và Cruisers Forum. Chúng cho thấy con vật có hình dạng tương tự chân giống khổng lồ (Bathynomus giganteus) – một loài động vật chân đều cỡ lớn, thuộc nhóm giáp xác sống dưới đáy biển Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Chúng ăn cá và mực chết rơi xuống đáy.

Nhiều người cho rằng câu chuyện và bức ảnh chỉ là một trò đùa bởi. Tuy nhiên, một số nhà khoa học đã xác nhận sự tồn tại của con vật.

“Tôi đã xem những bức ảnh. Chúng là ảnh thật và con vật thực sự to như vậy”, Craig McClain, trợ lý giám đốc khoa học của Trung tâm tiến hóa tổng hợp quốc gia Mỹ, phát biểu với MSNBC.

McClain, một nghiên cứu sinh sau tiến sĩ, chuyên nghiên cứu các hệ động vật và thực vật dưới biển. Ông khẳng định chân giống khổng lồ cùng nhóm với mọt gỗ và rệp tròn mà chúng ta thường thấy trong vườn. Tuy nhiên, khác với những loài họ hàng, chiều dài thân của chân giống khổng lồ có thể lên tới hơn nửa mét. Chân giống khổng lồ là động vật khá phổ biến dưới đáy vịnh Mexico.

Cục Đại Dương và Khí quyển quốc gia Mỹ cho biết, những loài động vật chân đều cỡ lớn thích sống ở những vùng nước đục dưới đáy đại dương. Chúng có thể sống ở những tầng nước hoàn toàn không có ánh sáng – nơi nhiệt độ thường chỉ ở mức gần 4 độ C.

Nhiều nghiên cứu từ năm 1996 tới 2001 chỉ ra rằng các loài giáp xác biển cỡ lớn, trong đó có Bathynomus giganteus, sống trong môi trường lạnh giá nên có tuổi thọ cao và kích thước cơ thể lớn hơn so với những loài sống trong môi trường ấm.

Rác tràn ra đường làng, rác chất đầy sân nhà hoặc sau những “lò” sản xuất. Rác thải còn “tập kết” ở những bãi đất trống ngay sát nhà dân thành những chất khổng lồ.

Làng nghề làm dây thừng nổi tiếng Trung Văn (Từ Liêm – Hà Nội) đã và đang giàu lên nhờ sản xuất dây thừng, đồ nhựa từ tái chế rác thải. Nhưng cùng với sự giàu lên đó là thực trạng ô nhiễm nặng nề đang trở thành nỗi ám ảnh đối với người dân nơi đây.

Ngay đầu làng Trung Văn là con mương nước đen ngòm, bốc mùi khó chịu.. Đi sâu vào làng, dọc ngang các ngõ xóm trong thôn hầu như nơi nào cũng chất đầy rác thải, chủ yếu là nilon, nhựa phế liệu dùng để tái chế thành dây thừng, hạt làm nhựa.

Nơi đâu cũng ngập tràn rác

Rác tràn ra đường làng, rác chất đầy sân nhà hoặc sau những “lò” sản xuất. Rác thải còn “tập kết” ở những bãi đất trống ngay sát nhà dân thành những chất khổng lồ. Còn bên trong các “lò” sản xuất, rác nilon, nhựa nilon trong bao tải xếp cao đến nóc nhà xưởng.

Quy trình làm dây thừng thường qua các công đoạn chính: Nilon (phế liệu) bằm nhỏ, rửa sơ qua, cho vào máy nghiền – đốt nóng chảy thành nhựa sau đó được đưa vào nước rồi băm thành hạt nhựa nilon. Tiếp đó, nhựa cho vào máy “xào” và đem “rút” sợi, ra thành phẩm. Không hề có một công đoạn lọc rửa và xử lí chất thải nào trong quy trình này.

Anh Diệm (20 tuổi), một công nhân làm dây thừng cho biết:“Hồi mới làm chưa quen, tưởng không chịu được thứ mùi nồng nặc này. Ngửi mùi nhựa cháy mà buồn nôn, nhức đầu, về nhà vẫn còn nôn nao…”. Ngày làm 12 tiếng, nhưng những công nhân như anh Diệm hoàn toàn không được trang bị khẩu trang hay đồ bảo hộ.

Theo các nhà khoa học, trong một số loại túi nilon có lẫn lưu huỳnh, dầu hỏa nguyên chất, khi bị đốt cháy, gặp hơi nước sẽ tạo thành axit sunfuric dưới dạng các cơn mưa axit, rất có hại cho phổi. Nilon bị đốt còn sinh ra nhiều chất độc khác như đioxin, furan gây khó thở, ung thư, giảm khả năng miễn dịch ở người.

Kinh hoàng kênh mương ngập rác

Ở thôn Trung Văn, các xưởng sản xuất nằm lẫn trong các khu dân cư, khí thải độc hại xâm nhập trực tiếp vào nhà dân. Nhiều hộ gia đình biết mình đang phải sống trong môi trường bị nhiễm độc song vẫn phải chấp nhận.

Gia đình chi Hường – thôn 6 xã Trung Văn, sống bằng nghề làm giò chả cho biết: Xung quanh nhà chị có rất nhiều gia đình làm dây thừng và sản xuất nhựa tái chế từ rác thải. Mùi nhựa đốt nồng nặng hầu như xông lên cả ngày nên nhà chị luôn phải đóng kín các cửa lớn, cửa sổ. Vậy mà vẫn không thoát được mùi khét lẹt khó chịu nhiều lúc đến nhức đầu, ngạt thở. Điều chị lo lắng nhất là nhà chị Hường có bốn cháu nhỏ, cháu lớn nhất mới học lớp bảy và có một cháu mới 7 tháng tuổi.

Còn theo Trường – sinh viên trường CĐ Xây Dựng: “Ban đầu tôi thuê nhà trọ trong làng, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn lại  phải chuyển đi. Mùi nhựa đốt 24/24, rác rưởi ở khắp mọi nơi rất bẩn thỉu. Ngày nắng đã đành, ngày mưa nước ngập ngụa, mùi chất thải càng bốc lên kinh khủng”.

Không riêng Trường mà rất nhiều sinh viên thuê nhà trọ trong làng cũng đành phải dọn đi vì không chịu được sự “bẩn” khủng khiếp tại đây. Những sinh viên vì giá nhà rẻ, cố gắng “bám trụ” lại thì ngày từng ngày phải chịu đựng thảm cảnh khói độc bao vây, tiếng ồn không dứt, ngay cả nguồn nước giếng khoan cũng “có vấn đề”.

Khảo sát một vòng quanh làng, chúng tôi có thể chứng kiến cảnh người dân vô tư đốt nhựa, túi nilon nhóm lò thay củi. Đường làng ngõ xóm chỗ nào cũng đầy rác, bao tải dứa, bao nilon.

Những chiếc xe tải chở rác thải, chở bao nilon đi lại trong làng khá nhộn nhịp. Đoạn sông Nhuệ chạy qua làng nước đen, tù đọng, đầy rác.