Một dự án được khởi đầu với ý nghĩa lớn lao: Cải tạo đàn lợn giống địa phương

Phương pháp lại vô cùng đơn giản: Dùng ngân sách dự án mua lợn giống từ trại giống ở tỉnh khác và chuyển về tỉnh mình, hỗ trợ trực tiếp cho bà con địa phương đang nuôi lợn giống.

Vì đang nuôi lợn giống nên họ có đầy đủ kinh nghiệm và khả năng nuôi lợn giống, điều này tăng tính khả thi của dự án, thêm nữa các gia đình muốn nhận hỗ trợ phải đóng góp 700.000 đ tương đương 1/3 giá trị vật nuôi hỗ trợ, điều này tăng tính trách nhiệm và tránh được các hộ không có nhu cầu thật sự.

Mọi việc tưởng như vậy là ổn nhưng…. Tại xã kia, nơi được nhận 11 con lơn, chỉ sau 3 ngày đã có một chú hy sinh, 7 hôm sau một chú tiếp theo hy sinh, cùng thời điểm này tại gia đình có chú đầu tiên hy sinh một lợn mẹ của nhà hy sinh không rõ lý do (lý do ban đầu là đã cắn ổ 3 ngày không đẻ, đã tiêm thuốc kích đẻ nhưng không đẻ được) người dân đã thịt và chia nhau ăn khoảng 20 nhà đã nhận, 2 ngày hôm sau 3 nhà dùng thịt lợn này có báo cáo về việc lợn gia đình bị chết vì dịch bệnh gì đó? Chính quyền chưa vào cuộc.

Liên tiếp sau đó lợn trong xóm có hiện tượng chết hàng loạt, Trung tâm khuyến nông huyện đưa cán bộ xuống lấy mẫu xét nghiệm. 2 tuần sau đó không có tin tức gì? bà con lo lắng sợ rằng bệnh sẽ lây sang người.

Sau 20 ngày kể từ ngày con lợn đầu tiên của dự án bị chết, Huyện công bố dịch tại xã, thực tế bệnh đã lây lan rộng hơn. Người dân tại nơi phát bệnh không còn lo lắng do chính tại địa phương mình dịch bệnh đã được kiểm soát.

Câu chuyện còn tiếp diễn và xác định khoảng 1 tháng sau dịch bệnh mới có thể kiểm soát và gỡ lệnh cấm buôn bán giết mổ lợn.

Những cái mất:

Lợn dự án chết

Lợn giống địa phương chết

Lợn thịt không bán được

Người dân không tin vào chính quyền

Có những tin đồn trong dân chúng về cán bộ dự án mua lợn rẻ từ vùng dịch thậm chí lợn có dịch về cho bà con

Tin đồn về việc cán bộ dự án nhận tiền từ đầu nậu mua lợn và đầu nậu thực hiện việc mua lợn

Tin đồn về việc chậm công bố dịch và công bố sai tên dịch để nhận hỗ trợ từ nhà nước

Đàn lợn tại địa phương tổn hại nặng

Có gia đình mất khoảng 0.5 tấn thịt lợn

Người mổ lợn không được mổ

người dân không có thịt lợn ăn

……..

………………

Là người làm dự  án phát triển cộng đồng. Mong rằng đừng bao giờ chúng ta phạm phải những sai lầm như vậy

Đầu tiên là Địa phương mà mình đang sinh sống và làm việc đó là xã Tử Nê, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. Một xã vùng thấp của huyện Tân Lạc nhưng lại là vùng hơi hơi cao so với Hà Nội.

Thứ hai là công việc của mình, Mình đang làm cho một tổ chức phi chính phủ của Việt Nam và đang thực hiện những chương trình giúp địa phương xóa đói giảm nghèo.

Một trong những chương trình nhỏ là Dự án Chăn nuôi cho hộ nghèo. Tất nhiên rồi, dự án thì phải hỗ trợ cho hộ nghèo chứ và nguyên tắc phát triển mọi người đều biết đó là hỗ trợ “Cần câu” chứ không phải “Xâu cá” bên mình cho vay nuôi bò và tất nhiên họ phải trả. Câu truyện bắt đầu khi chúng tôi nhận được thông báo rằng có rất nhiều hộ vay vốn đã không trả vốn lại cho Tổ phát triển xóm và chúng tôi phải vào cuộc. Vào cuộc ở đây nghĩa là đi đến các hộ, nắm tình hình cụ thể và cùng gia đình tìm hướng giải quyết cũng như ký cam kết với các hộ về thời điểm trả vốn.

Thời Vào cuộc ở đây là buổi trưa, và lúc chiều tối, đơn giản vì chỉ thời điểm đó họ mới có ở nhà. Nếu vào buổi trưa thì thường chúng tôi sẽ gặp họ đang nấu cơm và ăn cơm, Còn buổi chiều thì thường là cảnh đi chăn bò, trâu về và nấu nướng dọn dẹp nhà cửa.

Công việc khá êm xuôi vì đến nhà người dân họ đều đón tiếp nồng hậu và bao giờ cũng có chai rượu mời chúng tôi (tất nhiên là chúng tôi từ chối-cách nào mà chúng tôi vẫn làm việc được với người dân mà vẫn không phải uống rượu là một câu chuyện khác có thể tôi sẽ kể sau), và đều mời ăn cơm “Trâu đến nhà ăn cỏ, người đến nhà ăn cơm” đó là lý do chúng tôi được mời ăn.

Gần hết số hộ chúng tôi đã làm việc đều như vậy nhưng khi đến xóm cuối cùng. Xóm Các, xóm này là xóm được di chuyển lên đây khi nhà nước xây dựng nhà máy thủy điện Hòa Bình nên cơ sở vật chất nhà nước hỗ trợ là tốt hơn cả. Điện rất khỏe nhưng người dân không có nhiều tivi và chẳng nhà ai có tủ lạnh, đường đẹp nhưng không có nhiều xe máy, nhiều giếng nước công cộng nhưng nhiều giếng không dùng được, ô nhiễm vào mùa mưa, cạn đáy vào mùa khô.

Thôi những cái đó chẳng liên quan gì đến nợ nần cả nhỉ, tôi miên man quá. Rồi lại đọc tiếp nha….

Nhà ai Bùi Văn L, chúng tôi đi vào, một ngôi nhà theo sự dẫn dắt của ông Trưởng thôn, gọi là ngôi nhà nhưng đó đúng hơn là một căn lều. Chúng tôi không hỏi về con bò mà dự án hỗ trợ ngay, đó là cách làm của tôi. Đầu tiên Tôi quan sát thấy trong nhà có 4 người: 1 phụ nữ và 3 trẻ nhỏ, có lẽ chúng chỉ cách nhau độ 2 năm tuổi và đều đen đúa trong những bộ quần áo thô, mộc và đầy mầu bùn đất. Hai đứa đang bốc sôi còn một đứa ngồi trong lòng mẹ cũng đang được mẹ nó cho ăn sôi. Tôi nhìn sang nồi sôi, một nồi nhôm nhỏ, bên trong thì nâu, ngoài thì đen, giữa nồi là sôi mầu trắng hơi ngả vàng. Tôi nhìn vào mâm, một cái mâm bằng tre do họ tự đan và đã cháy hen một góc, giữa cái mâm là một rổ nhựa nhỏ đã cũ đựng sôi, bên cạnh đó là một bát con đựng Muối trắng, đó là tất cả những gì gọi là một bữa ăn của người dân.

Mỗi người đều có một cảm nhận và một cảm xúc riêng, nhưng chúng tôi không ai bảo ai cả, không bình luận về bữa ăn và coi như đó là một chuyện bình thường (thực sự thì không phải như vậy). Tôi hỏi ông trưởng Thôn về số tiền và vật nuôi mà gia đình này được nhận. Họ được vay 1 triệu đồng (thời điểm năm 2004) và thêm một chút tiền gia đình tự có để nuôi bò. sau đó ông ấy kể cho chúng tôi nghe về hoàn cảnh gia đình. Chồng đi làm thêm ở Mộc Châu, làm nghề xây kè đá và nghe đâu là vác đá. Vợ ở nhà, đất ruộng chỉ có thế thôi, chẳng biết làm ăn gì thêm nên nghèo lắm. Năm ngoái chẳng may lại bị cháy nhà, cái nhà này là do hàng xóm mỗi người giúp một chân một tay đó. Tôi nhìn lại ngôi nhà thì thấy rằng. Sàn làm bằng tre thưa hếch hoách ra, đi thì ọp ẹp, vách thì ghép bằng phên cũng do tre hàng xóm cho và đan giúp, chỉ giúp được gọi là có vách chứ nắng gió thì cứ thoải mái vào nhà.

Tôi hỏi về chủ nhà rằng thế bò nhà mình ở đâu. Họ chỉ ra một cái chuồng, gọi là chuồng nhưng thực sự đó là bốn cái cọc và có cái nóc ở trên. Chúng tôi hỏi thế bò ở đâu thì chị chủ nhà vừa ôm con cùng với 3 đôi mắt nhỏ, tròn và đen nhìn ra và nói, bò ở trên đồi rồi, tối mới lấy về. Nói thì nói vậy, nhìn cái truồng bò trống huếch hoách với cái nền khô cong thế kia thì làm gì còn con bò nào.

Tôi nói tiếp, nhà mình quá hạn rồi thì bao giờ sẽ trả và trả bằng cách nào? người vợ nói, anh chồng mình đi làm xây dựng rồi, khi nào về sẽ trả tiền. Chúng tôi hỏi thêm về thời hạn trả rồi ghi vào biên bản. Trong lòng tự nhủ, họ nghèo quá, liệu có nên đòi không? nếu không đòi thì sẽ lấy gì làm đòn bẩy cho ý thức làm kinh tế của họ đây.

Thời gian sau đó tôi có nghe nói rằng, anh Chồng đi về, nhưng chủ thầu còn nợ tiền, lâu lâu sau đó thì anh ta lên lấy tiền còn nợ nhưng rồi cũng chiêu đãi bạn bè hết. Sau đó nữa thì nhà anh cũng được nhà nước hỗ trợ ngôi nhà 134 nên làm được nhà mới. Cuối cùng là ông trưởng Thôn thông báo đã thu được tiền bằng cách thu lúa khi đến vụ gặt.

Tôi chỉ thầm nghĩ rằng: Phát triển cộng đồng là gì đây? Xóa đói giảm nghèo là gì đây? Ai sẽ là người giúp họ tốt nhất đây? chính họ hay chúng ta?

Cuối cùng xin gửi vài lời đến Ban quản trị Vì Cộng Đồng rằng: Cho một người cũng là cho, giúp một người cũng là giúp, nhưng làm thì phải làm thật lòng, Đừng để người đời nói rằng: làm Dự án là lấy tiền của người Nghèo ở nước Giầu cho người Giầu ở nước Nghèo.

Với tôi thì tôi nhận thấy rằng: Cuộc sống của chúng ta bị ràng buộc bởi rất nhiều yếu tố, tự chúng ta không thể làm hết được những gì chúng ta muốn, Nhưng những gì chúng ta muốn làm phải thật sự là trong sáng.

(bài được đăng đồng thời tại website Vicongdong.vn)

http://www.rdscvn.org/webplus/viewer.asp?pgid=22&aid=243

2. Quỹ tín dụng tiết kiệm

3. Tổ hợp tác

4. Quỹ sáng kiến cộng đồng